Next Verse

Shloka 1

सीताया यशोधर्मविचारः

Sita’s Counsel on Honor, Rescue-Strategy, and Hanuman’s Reassurance

अथाहमुत्तरं देव्या पुनरुक्त स्ससम्भ्रमम्।तव स्नेहान्नरव्याघ्र सौहार्दादनुमान्य वै।।।।

athāham uttaraṃ devyā punar uktaḥ sasambhramam | tava snehān naravyāghra sauhārdād anumānya vai ||

پھر میں نے، دیوی سیتا کی محبت اور تمہارے لیے اس کی خیرخواہی کو جان کر، اے مردوں کے شیر! گھبراہٹ کے ساتھ جلدی سے ایک بار پھر جواب دیا۔

athathen
atha:
Prakaraṇa (प्रकरण)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय; discourse particle (अथ)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st case), एकवचन
uttaramreply/answer
uttaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
devyāḥof the goddess/lady
devyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; genitive ‘of the lady (Sita)’
punaruktaḥhaving replied again
punaruktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpunar-ukta (कृदन्त; √vac)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; predicate to aham: ‘having spoken again / having replied’
sa-sambhramamhurriedly
sa-sambhramam:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsa (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘with’) + sambhrama (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव; adverbial accusative: ससम्भ्रमम् = ‘with haste/agitation’
tavayour
tava:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th case), एकवचन
snehātfrom/owing to affection
snehāt:
Hetu (हेतु/कारण)
TypeNoun
Rootsneha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; ablative ‘because of’
nara-vyāghraO tiger among men
nara-vyāghra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + vyāghra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन; तत्पुरुष: नराणां व्याघ्रः = ‘tiger among men’
sauhārdātfrom friendship
sauhārdāt:
Hetu (हेतु/कारण)
TypeNoun
Rootsauhārda (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; ablative ‘because of friendship’
anumānyahaving inferred/being confident
anumānya:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootanu-√man (धातु)
Formल्यप्/णिच्-भावे (gerundive/absolutive-like) usage as indeclinable participle; sense: ‘having inferred/being confident’ (contextual)
vaiindeed
vai:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; emphatic particle (वै)

"O tiger among men! In view of her regards for me and and her love for you she was confident and once again addressed me:

H
Hanumān
S
Sītā (devī)
R
Rāma (naravyāghra)

FAQs

Dharma appears as faithful communication: Hanumān acts as a truthful messenger, speaking responsibly because of mutual trust and righteous affection.

Transition into Sarga 68: Hanumān indicates he responded again after hearing Sītā, and the narration is framed for Rāma (addressed as naravyāghra).

Hanumān’s reliability and disciplined speech—urgent yet grounded in loyalty and truth.