Shloka 11

सीतावृत्तान्तनिवेदनम् / Report of Sītā’s Condition and Tokens of Recognition

Devanagari script

दृष्टा मे राक्षसीमध्ये तर्ज्यमाना मुहुर्मुहुः।।।।राक्षसीभिर्विरूपाभी रक्षिता प्रमदावने।

Transliteration

dṛṣṭā me rākṣasī-madhye tarjyamānā muhur muhuḥ |

rākṣasībhir virūpābhī rakṣitā pramadāvane ||

Translation

میں نے اسے رाक्षسیوں کے بیچ دیکھا، جو بار بار اسے دھمکاتی تھیں۔ پرمداوَن میں بدصورت رाक्षسیوں نے اسے گھیر کر سخت پہرہ دے رکھا تھا۔

Word by Word

• दृष्टा: seen
• दृष्टा: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: कृदन्त (Kridanta), क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle/PPP), स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (sg.); कर्मणि प्रयोगे ‘अहं’ द्वारा कर्तृ-सम्बन्धः (seen by me)

• मे: by me / of me
• मे: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (sg.)

• राक्षसी-मध्ये: in the midst of ogresses
• राक्षसी-मध्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राक्षसी (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (Genitive Tatpurusha): राक्षसीनाम् मध्ये; नपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (sg.)

• तर्ज्यमाना: being threatened
• तर्ज्यमाना: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: √तर्ज् (धातु)
• Form: कृदन्त, शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि (present passive participle), स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा, एकवचन; ‘सा’ (सीता) विशेषणम्

• मुहुः-मुहुः: again and again
• मुहुः-मुहुः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मुहुः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), पुनरुक्ति (reduplication)

• राक्षसीभिः: by ogresses
• राक्षसीभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: राक्षसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन (pl.)

• विरूपाभिः: hideous (ones)
• विरूपाभिः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: विरूपा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया, बहुवचन; राक्षसीभिः इत्यस्य विशेषणम्

• रक्षिता: guarded
• रक्षिता: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: √रक्ष् (धातु)
• Form: कृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सा’ (सीता) विशेषणम्

• प्रमदावने: in the women’s grove (pleasure-garden)
• प्रमदावने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रमदा (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: प्रमदानां वनम्; नपुंसकलिङ्ग (n.), सप्तमी (Locative/7th), एकवचन (sg.)

Context

"I found her in the beautiful garden guarded by hideous ogresses threatening her again and again৷৷

Characters & Entities

• Hanumān
• Sītā
• Rākṣasīs

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Condemnation of intimidation: coercion and threats are adharma; the verse highlights the moral urgency of rescuing the innocent.

What is the narrative situation?

Hanumān details Sītā’s guarded condition and the repeated threats she faces in the grove.

Which character virtue is emphasized?

Truthful witness (satya-sākṣya): Hanumān reports exactly what he saw, enabling righteous action.