Previous Verse

Shloka 23

मधुवनप्रवेशः — The Vanaras Enter Madhuvana

Honey-Grove Episode

नखैस्तुदन्तो दशनैर्दशन्त स्तलैश्च पादैश्च समापयन्तः।मदात्कपिं तं कपय स्समग्रा महावनं निर्विषयं च चक्रुः।।।।

nakhaiḥ tudanto daśanair daśantaḥ talaiś ca pādaiś ca samāpayantaḥ |

madāt kapiṃ taṃ kapayaḥ samagrā mahā-vanaṃ nirviṣayaṃ ca cakruḥ ||

مستی میں ڈوبے ہوئے اُن سب وانروں نے مل کر اُس وانر کو ناخنوں سے نوچا، دانتوں سے کاٹا، ہتھیلیوں سے مارا اور پاؤں سے ٹھوکریں دیں۔ اور انہوں نے اُس عظیم وَن کو لذت و آسائش سے خالی کر دیا—بالکل لوٹ کھسوٹ کر کے ویران سا بنا دیا۔

नखैःwith nails/claws
नखैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनख (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
तुदन्तःscratching/piercing
तुदन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootतुद् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
दशनैःwith teeth
दशनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदशन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
दशन्तःbiting
दशन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदश् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तलैःwith palms
तलैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
पादैःwith feet
पादैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
समापयन्तःassaulting thoroughly/finishing off
समापयन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्+आप् (धातु)
Formणिच्-प्रत्ययान्त causative (समापयति) शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अर्थः: bringing to an end/finishing off (here: assaulting thoroughly)
मदात्from drunkenness
मदात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेतौ
कपिम्the monkey (Hanuman)
कपिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कपयःthe monkeys
कपयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
समग्राःall together
समग्राः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसमग्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying कपयः)
महावनम्the great grove
महावनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (अव्यय/उपसर्गवत्) + वन (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय समास (महच्च तत् वनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निर्विषयम्devoid of enjoyment/stripped bare
निर्विषयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनिर् (उपसर्ग) + विषय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (महावनम्)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
चक्रुःthey made/did
चक्रुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन

In their drunkenness some monkeys scratched Dadhimukha violently with their nails, some bit him with their teeth and others slapped and kicked him with their palms and legs.Getting together they looted the garden completely.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकषष्टितम स्सर्गः।।Thus ends the sixtyfirst sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

D
Dadhimukha (implied victim)
M
Madhuvana (implied grove)
V
vānaras

FAQs

Dharma condemns violence and wanton destruction, especially against a protector performing his duty. The verse illustrates how loss of satya-like clarity and self-restraint turns celebration into harm.

The drunken vānaras physically assault Dadhimukha and thoroughly ravage the grove.

The implied virtue is ahiṃsā (non-harm) and respect for rightful guardianship—restraint that prevents power from becoming cruelty.