Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

स प्राकारमवप्लुत्य पश्यामि बहुपादपम्।अशोकवनिकामध्ये शिंशुपापादपो महान्।।।।तमारुह्य च पश्यामि काञ्चनं कदलीवनम्।

sa prākāram avaplutya paśyāmi bahu-pādapam |

aśoka-vanikā-madhye śiṃśupā-pādapo mahān ||

tam āruhya ca paśyāmi kāñcanaṃ kadalī-vanam |

میں فصیل کو پھلانگ کر دیکھتا ہوں کہ وہاں بے شمار درختوں سے بھرا ہوا ایک باغ ہے۔ اشوک وَنِکا کے بیچ ایک عظیم شِمشُپا کا درخت کھڑا تھا؛ میں اس پر چڑھا تو سنہری چمک والے کیلے کے جھنڈوں کا جنگل نظر آیا۔

सःhe (I)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
प्राकारम्the wall
प्राकारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्राकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्म)
अवप्लुत्यhaving leapt over
अवप्लुत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअव√प्लु (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formअव्ययकृदन्त (ल्यप्/क्त्वा-अर्थ); पूर्वकालिक क्रिया
पश्यामिI see
पश्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट् (वर्तमान); उत्तमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
बहुपादपम्having many trees
बहुपादपम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबहु + पादप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; कर्मधारय (बहवः पादपाः यस्मिन् तत्)
अशोकवनिकामध्येin the middle of the Aśoka-grove
अशोकवनिकामध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअशोकवनिका + मध्ये (मध्य)
Formसप्तमी-एकवचन (अधिकरण); षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष (अशोकवनिकायाः मध्ये)
शिंशुपापादपःa śiṃśupā tree
शिंशुपापादपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिंशुपा + पादप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; षष्ठी-तत्पुरुष (शिंशुपायाः पादपः)
महान्great, huge
महान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; शिंशुपापादपः इत्यस्य विशेषणम्
तम्that (tree)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्म)
आरुह्यhaving climbed
आरुह्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ√रुह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formअव्ययकृदन्त (ल्यप्/क्त्वा-अर्थ); पूर्वकालिक क्रिया
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
पश्यामिI see
पश्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट् (वर्तमान); उत्तमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
काञ्चनम्golden
काञ्चनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाञ्चन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; कदलीवनम् इत्यस्य विशेषणम्
कदलीवनम्a banana-grove
कदलीवनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकदली + वन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (कर्म); तत्पुरुष (कदलीनां वनम्)

"I crossed that boundary wall and saw many kinds of trees and in the midst of that Ashoka garden, a huge Simsupa tree. I ascended it and saw rows of banana plants.

Ś
śiṃśupā (tree)
P
prākāra (wall)

FAQs

Skill in service of righteousness: intelligence, stealth, and careful movement are legitimate when used to protect the innocent and fulfill a dharmic mission.

Hanumān enters the Aśoka grove by crossing its wall, locates a vantage point (the śiṃśupā tree), and surveys the area.

Kauśala (competence) and buddhi (strategic intelligence) directed toward a righteous end.