Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

छाया मे निगृहीता च न च पश्यामि किंचन।।5.58.34।।सोऽहं विहतवेगस्तु दिशो दश विलोकयन्।न किञ्चित्तत्र पश्यामि येन मेऽपहृता गतिः।।5.58.35।।

so 'haṃ vihatavegas tu diśo daśa vilokayan |

na kiṃcit tatra paśyāmi yena me 'pahṛtā gatiḥ ||

میری رفتار روک دی گئی؛ میں نے دسوں سمتوں میں نظر دوڑائی، مگر وہاں کچھ بھی دکھائی نہ دیا جس سے معلوم ہو کہ میری جنبش کس نے چھین لی۔

छायाshadow
छाया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन
निगृहीताwas seized/held back
निगृहीता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनि + ग्रह् (धातु) (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; छाया इत्यस्य विधेयः
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पश्यामिI see
पश्यामि:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
किंचनanything
किंचन:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिंचन (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अनिश्चितार्थ/किञ्चित्
सःthat (I)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् इत्यस्य सहसंबन्धः
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
विहत-वेगःwith speed checked
विहत-वेगः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविहत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः: 'विहतः वेगः यस्य' (अर्थतः बहुव्रीहि-भावः, परन्तु रूपतः तत्पुरुष-प्रयोगः)
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-निपात (particle)
दिशःdirections
दिशः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
दशten
दश:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootदशन्/दश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या-विशेषणम्; द्वितीया बहुवचनार्थे दिशः इत्यस्य विशेषणम्
विलोकयन्looking around
विलोकयन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + लोक् (धातु) (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् इत्यस्य सह: 'looking around'
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
किंचित्anything
किंचित्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिंचित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (locative adverb)
पश्यामिI see
पश्यामि:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्, उत्तमपुरुष, एकवचन
येनby which
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; हेतु/करणार्थे: 'by which/whereby'
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
अपहृताwas taken away
अपहृता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअप + हृ (धातु) (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गतिः इत्यस्य विधेयः
गतिःmovement/speed
गतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

"Then I was captured by a shadow of some one. I could not see and I reduced my speed and looked around in all the ten directions. I could not see the one who seized me.

H
Hanumān

FAQs

Dharma is prudent discernment: when obstructed, one should investigate carefully rather than react blindly.

Hanumān’s flight is hindered; he scans the directions to identify the hidden attacker but initially finds no visible cause.

Calm analysis under pressure.