Shloka 133

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

Devanagari script

रामदूतं च मां विद्धि सुग्रीवसचिवं कपिम्।सोऽहं दूत्येन रामस्य त्वत्सकाशमिहागतः।।।।

Transliteration

rāmadūtaṃ ca māṃ viddhi sugrīvasacivaṃ kapim | so ’haṃ dūtyena rāmasya tvatsakāśam ihāgataḥ ||

Translation

مجھے رام کا دوت اور سُگریو کا وزیر، ایک کپि (وانر) جان۔ میں ہی رام کے پیغامِ سفارت لے کر اس کام کے لیے یہاں تیرے پاس آیا ہوں۔

Word by Word

• रामदूतम्: Rama's messenger
• रामदूतम्: Karma (कर्म) (object of विद्धि)
• Type: Noun
• Root: राम + दूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: रामस्य दूतम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, उत्तमपुरुष, द्वितीया, एकवचन

• विद्धि: know (you)
• विद्धि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लोट् (imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सुग्रीवसचिवम्: minister of Sugriva
• सुग्रीवसचिवम्: Karma (कर्म) (apposition to माम्)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव + सचिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: सुग्रीवस्य सचिवम्

• कपिम्: a monkey
• कपिम्: Karma (कर्म) (apposition to माम्)
• Type: Noun
• Root: कपि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; जातिवाचक

• सः: that (one)
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• दूत्येन: as an envoy / on a mission
• दूत्येन: Karana/Hetu (करण/हेतु)
• Type: Noun
• Root: दूत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/हेतु-भावः (as a mission/for the purpose of embassy)

• रामस्य: of Rama
• रामस्य: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• त्वत्-सकाशम्: to your presence
• त्वत्-सकाशम्: Gati/Karma (गति/कर्म) (goal of motion)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभावः: त्वत्सकाशम् = त्वत् + सकाशम् (to your presence/near you)

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (here)

• आगतः: have come
• आगतः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: क्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि: ‘I have come’

Context

'I am a vanara, a messenger of Rama and minister of Sugriva.You may know that I have come here to convey the message of Rama to you.

Characters & Entities

• Hanumān
• Rāma
• Sugrīva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dūta-dharma (the ethics of an envoy): Hanumān speaks truthfully, states his identity openly, and frames his presence as a legitimate diplomatic mission rather than covert malice.

What is the narrative situation?

In Laṅkā, Hanumān stands before Rāvaṇa and formally declares himself Rāma’s messenger and Sugrīva’s minister.

Which character virtue is emphasized?

Satya and clarity of purpose: Hanumān’s fearless, transparent self-identification shows integrity and confidence in righteous duty.