Shloka 28

हनूमदुपदेशः रावणस्य च कोपः

Hanuman’s Counsel to Ravana and Ravana’s Wrath

Devanagari script

न तु धर्मोपसंहारमधर्मफलसंहितम्।।।।तदेव फलमन्वेति धर्मश्चाधर्मनाशन:।

Transliteration

na tu dharmopasaṃhāram adharmaphalasaṃhitam | tadeva phalam anveti dharmaś cādharmanāśanaḥ ||

Translation

مگر دھرم کی تکمیل ادھرم کے پھل کے ساتھ نہیں جڑتی۔ ہر سبب کا پھل اسی کے پیچھے چلتا ہے، اور دھرم ادھرم کو مٹا دینے والا ہے۔

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• तु: but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेष-निपात (but)

• धर्मोपसंहारम्: conclusion/consummation of dharma
• धर्मोपसंहारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म + उपसंहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), द्वितीया-विभक्ति (Acc. 2), एकवचन (sg.); षष्ठी-तत्पुरुष: धर्मस्य उपसंहारः

• अधर्मफलसंहितम्: associated with the fruit of unrighteousness
• अधर्मफलसंहितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अधर्म + फल + संहित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया-विभक्ति (Acc. 2), एकवचन (sg.); विशेषण; तत्पुरुष-समास: अधर्मस्य फलम्, तेन संहितम् (endowed with the fruit of adharma)

• तत्: that
• तत्: Visheshya (विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc. 1/2), एकवचन (sg.); संदर्भसूचक

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic)

• फलम्: result
• फलम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा-विभक्ति (Nom. 1), एकवचन (sg.)

• अन्वेति: follows
• अन्वेति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु√इ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Pres.), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन (sg.); परस्मैपद; उपसर्ग: अनु

• धर्मः: dharma/righteousness
• धर्मः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (Nom. 1), एकवचन (sg.)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात

• अधर्मनाशनः: destroyer of adharma
• अधर्मनाशनः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अधर्म + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (Nom. 1), एकवचन (sg.); विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष: अधर्मस्य नाशनः

Context

"The fruit of dharma does not accrue to one who has reached the culmination of adharma. Unrighteousness will destroy the fruits of righteousness.

Characters & Entities

• Dharma
• Adharma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Moral causality is consistent: dharma yields dharmic results, adharma yields destructive results; dharma ultimately nullifies adharma.

What is the narrative situation?

Hanumān states a general law of karma to warn Rāvaṇa that past merit cannot safely coexist with present wrongdoing.

Which character virtue is emphasized?

Commitment to satya and dharma-teaching—Hanumān speaks like a moral instructor even in a hostile court.