Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

हनूमदुपदेशः रावणस्य च कोपः

Hanuman’s Counsel to Ravana and Ravana’s Wrath

अहं तु हनुमान्नाम मारुतस्यौरसस्सुतः।सीतायास्तु कृते तूर्णं शतयोजनमायतम्।।।।समुद्रं लङ्घयित्वैव तां दिदृक्षुरिहागतः।

ahaṃ tu hanumān nāma mārutasyaurasaḥ sutaḥ | sītāyās tu kṛte tūrṇaṃ śatayojanam āyatam || samudraṃ laṅghayitvaiva tāṃ didṛkṣur ihāgataḥ |

میں ہنومان ہوں، ماروت (پون) کا حقیقی فرزند۔ سیتا کی خاطر میں نے تیزی سے سو یوجن پھیلے سمندر کو پھلانگ دیا، اور اسے دیکھنے کی آرزو میں یہاں آ پہنچا ہوں۔

ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
tubut/and
tu:
Discourse/Contrast (वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; तु-निपात (contrast/also)
hanumānHanuman
hanumān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothanumat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
nāmaby name
nāma:
Viśeṣaṇa (विशेषण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग; नाम-शब्दः (by name)
mārutasyaof Maruta (Wind)
mārutasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmāruta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
aurasaḥown/legitimate
aurasaḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootaurasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (sutaḥ)
sutaḥson
sutaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sītāyāḥof Sita
sītāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
tuindeed/for
tu:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; तु-निपात (emphasis/contrast)
kṛtefor the sake of
kṛte:
Hetu/Purpose (हेतु/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootkṛta (प्रातिपदिक) / √kṛ (धातु)
Formकृते इति सप्तमी-एकवचन-रूपेण अव्ययीभावप्रयोगः; अर्थे 'निमित्ते/हेतोः' (for the sake of)
tūrṇamswiftly
tūrṇam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottūrṇa (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: quickly)
śatayojanama hundred yojanas (in extent)
śatayojanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśata-yojana (प्रातिपदिक: शत + योजन)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; द्विगुसमासः (शतं योजनानि यस्य/परिमाणम्)
āyatamwide/extended
āyatam:
Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootāyata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (śatayojanam)
samudramocean
samudram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsamudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
laṅghayitvāhaving leapt across
laṅghayitvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√laṅgh (धातु)
Formकृदन्त; त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund), 'लङ्घयित्वा'
evaindeed
eva:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; एव-निपात (emphasis: indeed/just)
tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
didṛkṣuḥdesirous to see
didṛkṣuḥ:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formकृदन्त; सन्-प्रत्ययान्त इच्छार्थक (desiderative) विशेषण-रूप, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'दिदृक्षु' = seeing-wishing
ihahere
iha:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (here)
āgataḥhas come
āgataḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√gam (धातु)
Formकृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

"I, Maruta's son, Hanuman by name too came swiftly leaping across a hundred yojanas across the ocean searching for Sita.

H
Hanumān
S
Sītā
S
Samudra (ocean)

FAQs

Selfless effort for a righteous cause (paropakāra in service of dharma) is worth extraordinary hardship.

Hanumān identifies himself to Rāvaṇa and recounts his ocean-crossing to find Sītā.

Śaurya (heroic courage) combined with bhakti and duty—fearless action undertaken for Sītā’s rescue.