Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

इन्द्रजित्प्रेषणम्—ब्रह्मास्त्रबन्धः, हनूमद्ग्रहणं, रावणसभाप्रवेशः

Indrajit’s Deployment—Brahmāstra Binding, Hanuman’s Capture, Entry into Ravana’s Court

आयान्तं सरथं दृष्ट्वा तूर्णमिन्द्रजितं कपिः।विननाद महानादं व्यवर्धत च वेगवान्।।।।

āyāntaṃ sarathaṃ dṛṣṭvā tūrṇam indrajitaṃ kapiḥ | vinanāda mahānādaṃ vyavardhata ca vegavān ||

جب کپि نے اندرجیت کو اپنے رتھ پر تیزی سے آتے دیکھا تو وہ ہوا کی مانند تیز ہنومان نے اپنا جسم پھیلا لیا اور ایک عظیم گرج دار نعرہ بلند کیا۔

आयान्तम्coming
आयान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootआ + √या (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सरथम्with his chariot
सरथम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस + रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: रथेन सह (with chariot)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having seen’
तूर्णम्swiftly
तूर्णम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: swiftly)
इन्द्रजितम्Indrajit
इन्द्रजितम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्रजित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कपिःthe monkey (Hanuman)
कपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विननादroared
विननाद:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + √नद् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महानादम्a great roar
महानादम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + नाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: महान् नादः
व्यवर्धतgrew/enlarged
व्यवर्धत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + अव + √वृध् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
वेगवान्swift/impetuous
वेगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवेगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त विशेषण

Hanuman of very high speed enlarged his body and roared, perceiving Indrajit's chariot coming swiftly.

H
Hanuman
I
Indrajit
C
chariot

FAQs

Dharma in service includes fearless readiness. Hanuman’s controlled display of power supports a righteous mission rather than personal domination.

Indrajit rushes toward Hanuman in a chariot; Hanuman responds by enlarging his form and roaring to meet the threat head-on.

Courage and steadfast resolve—Hanuman’s readiness to confront danger without retreat.