Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

द्विचत्वारिंशः सर्गः (Sarga 42): Omens in Laṅkā, Report to Rāvaṇa, and the Kinkara Assault

तस्योग्ररूपस्योग्र त्वं दण्डमाज्ञातुमर्हसि।सीता सम्भाषिता येन तद्वनं च विनाशितम्।।5.42.20।।

tasyogra-rūpasyogra tvaṃ daṇḍam ājñātum arhasi | sītā sambhāṣitā yena tad vanaṃ ca vināśitam ||5.42.20||

اے ہیبت ناک! اُس ہیبت ناک صورت والے کے لیے سخت سزا کا حکم دینا تمہیں چاہیے؛ اسی نے سیتا سے گفتگو کی اور اسی نے اس باغ کو بھی ویران کیا۔

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
उग्र-रूपस्यof the fierce-formed one
उग्र-रूपस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (उग्रं रूपं यस्य)
उग्रO fierce one!
उग्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दण्डम्punishment
दण्डम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आज्ञातुम्to order; to decree
आज्ञातुम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootआ-ज्ञा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-रूप (infinitive); क्रियार्थक (to order/command)
अर्हसिyou ought; you are fit
अर्हसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सीताSita
सीता:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सम्भाषिताwas spoken to; was conversed with
सम्भाषिता:
Kriya/Predicate (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootसम्-भाष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भावः
येनby whom
येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक (by whom)
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to वनम्)
वनम्grove; garden
वनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
विनाशितम्was destroyed/ruined
विनाशितम्:
Kriya/Predicate (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootवि-नश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भावः

"Your highness should take severe action on that person of fierce appearance with whom Sita dared to speak, and by whom the garden is ruined.

R
Rāvaṇa
S
Sītā
A
Aśoka-vana (grove)
V
vānarā (Hanumān)
D
daṇḍa (punishment)

FAQs

It raises the question of rightful punishment: daṇḍa is ethical only when aligned with justice; here, the adhārmic ruler is urged toward punitive action to protect his power, not righteousness.

The rākṣasī-s incite Rāvaṇa to punish Hanumān for speaking with Sītā and destroying the grove.

By contrast, Hanumān’s courage is highlighted—he dares to speak with Sītā despite provoking the tyrant’s wrath.