Shloka 62

Devanagari script

ममः प्रियतरो नित्यं भ्राता रामस्य लक्ष्मणः।।5.38.62।।नियुक्तो धुरि यस्यां तु तामुद्वहति वीर्यवान्।

Transliteration

mama priyataraḥ nityaṃ bhrātā rāmasya lakṣmaṇaḥ ||5.38.62||

niyukto dhuri yasyāṃ tu tām udvahati vīryavān |

Translation

لکشمن، رام کے بھائی، مجھے ہمیشہ سب سے زیادہ عزیز ہیں۔ جس فرض کا بوجھ بھی اُن پر رکھا جائے، وہ بہادر اسے پوری طرح نبھاتے ہیں۔

Word by Word

• mama: my/to me
• mama: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: asmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; ‘of me/to me’ (possessive genitive)

• priyataraḥ: dearer
• priyataraḥ: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: priya (प्रातिपदिक) + -tara (तद्धित, comparative)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तरप्-प्रत्ययान्त तुलनात्मक-विशेषणम् (comparative)

• nityam: always
• nityam: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: nitya (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन क्रियाविशेषणरूपेण प्रयुक्तम्; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् अव्ययवत् (adverbial accusative)

• bhrātā: brother
• bhrātā: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhrātṛ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• rāmasya: of Rama
• rāmasya: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: rāma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• lakṣmaṇaḥ: Lakshmana
• lakṣmaṇaḥ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: lakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• niyuktaḥ: entrusted
• niyuktaḥ: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: niyukta (प्रातिपदिक; √yuj धातोः क्त, उपसर्गः ni-)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः: ‘appointed/entrusted’

• dhuri: in the burden/task
• dhuri: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: dhur (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणम्

• yasyām: in which
• yasyām: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: yad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत्-शब्दः (‘in which’)

• tu: indeed/and
• tu: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: निपातः (contrast/emphasis)

• tām: that (task)
• tām: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मपदम्

• udvahati: carries out
• udvahati: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vah (धातु) उपसर्गः ud-
• Form: लट्-लकारः (present), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचन; ‘carries out/bears’

• vīryavān: valiant
• vīryavān: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: vīrya (प्रातिपदिक) + -vant (तद्धित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

Context

"Rama's brother Lakshmana is always dear to me. Heroic Lakshmana will discharge whichever responsibility is entrusted to him.

Characters & Entities

• Lakṣmaṇa
• Rāma
• Sītā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Steadfast duty (niyoga): accepting responsibility and completing it faithfully is a key mark of dharma.

What is the narrative situation?

Sītā praises Lakṣmaṇa while sending her message, highlighting his reliability in carrying responsibilities.

Which character virtue is emphasized?

Lakṣmaṇa’s dependability and perseverance in service.