Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 30, Shloka 6

हनुमता सीतासंवादोपायचिन्ता

Hanuman’s Deliberation on How to Address Sita

युक्तं तस्याप्रमेयस्य सर्वसत्त्वदयावतः।समाश्वासयितुं भार्यां पतिदर्शनकाङ्क्षिणीम्।।।।

yuktaṃ tasyāprameyasya sarvasattvadayāvataḥ |

samāśvāsayituṃ bhāryāṃ patidarśanakāṅkṣiṇīm ||

اس عظیم مرد—جس کی شجاعت ناپی نہیں جا سکتی اور جو سب جانداروں پر رحم کرنے والا ہے—کی زوجہ کو تسلی دینا مناسب ہے، وہ جو اپنے پتی کے دیدار کی آرزو مند ہے۔

युक्तम्proper, fitting
युक्तम्:
विधेय (Predicate)
TypeAdjective
Rootयुक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
अप्रमेयस्यof the immeasurable (one)
अप्रमेयस्य:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootअप्रमेय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
सर्वसत्त्वदयावतःcompassionate to all beings
सर्वसत्त्वदयावतः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसर्व + सत्त्व + दयावत् (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (determinative) समास; पुल्लिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
समाश्वासयितुम्to console
समाश्वासयितुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootसम् + आ + श्वस् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Infinitive/तुमुन्), अव्ययवत् प्रयोग
भार्याम्wife
भार्याम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पतिदर्शनकाङ्क्षिणीम्longing to see her husband
पतिदर्शनकाङ्क्षिणीम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootपति + दर्शन + काङ्क्षिन् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष समास (पतिदर्शनस्य काङ्क्षिणी); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (भार्याम्)

"I shall present in auspicious words the esteemed Rama of Ikshvaku family who is a knower of self and make her listen to everything in such a sweet manner that she will trust me.

R
Rāma
S
Sītā (implied by 'bhāryā')

FAQs

Dharma is expressed as compassionate duty: offering reassurance to the suffering is a righteous act aligned with Rāma’s character and purpose.

Hanumān prepares to approach Sītā emotionally and ethically, choosing consolation as the correct first step.

Dayā (compassion) and kartavya-buddhi (sense of duty) in Hanumān’s decision to comfort Sītā.