Shloka 5

लङ्कादर्शनं तथा रात्रौ सूक्ष्मरूपेण प्रवेशोपायचिन्तनम्

Vision of Lanka and Strategy for Nocturnal Entry

Devanagari script

स तु वीर्यवतां श्रेष्ठः प्लवतामपि चोत्तमः।जगाम वेगवान् लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम्।।।।

Transliteration

sa tu vīryavatāṁ śreṣṭhaḥ plavatām api cottamaḥ |

jagāma vegavān laṅkāṁ laṅghayitvā mahodadhim ||

Translation

وہ—قوت وروں میں سرفراز اور چھلانگ لگانے والوں میں بھی برتر—تیزی سے مہاساگر کو لانگھ کر لنکا جا پہنچا۔

Word by Word

• शैलान्: mountains
• शैलान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• तरु-संछन्नान्: covered with trees
• तरु-संछन्नान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: तरु-संछन्न (प्रातिपदिक; तरु + संछन्न)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् शैलान् इति विशेष्यस्य

• वन-राजीः: forest-belts / forest ranges
• वन-राजीः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वन-राजी (प्रातिपदिक; वन + राजी)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• पुष्पिताः: in bloom
• पुष्पिताः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: √पुष्प् (धातु) → पुष्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त (past participle); विशेषणम् वनराजीः इति विशेष्यस्य

• अभिचक्राम: traversed / crossed
• अभिचक्राम: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: अभि-√क्रम् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• तेजस्वी: radiant / powerful
• तेजस्वी: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: तेजस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् हनुमान् इति विशेष्यस्य

• हनुमान्: Hanuman
• हनुमान्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्लवग-ऋषभः: bull among monkeys
• प्लवग-ऋषभः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: प्लवग-ऋषभ (प्रातिपदिक; प्लवग + ऋषभ)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपाधि/विशेषण-रूपेण (appositional epithet)

Context

Inlaid with precious gems and fretwork, and ornamented with pearls, the mansions of demons looked splendid.

Characters & Entities

• Hanumān
• Laṅkā
• Mahodadhi (the great ocean)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is shown as unwavering effort in service of truth: Hanumān’s extraordinary feat is undertaken not for self-glory but to advance Rāma’s righteous cause.

What is the narrative situation?

This verse states the accomplishment that enables the Laṅkā episode: Hanumān has already crossed the ocean and arrived at Laṅkā.

Which character virtue is emphasized?

Vīrya (valor/strength) harnessed to devotion and duty.