Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 17, Shloka 32

सप्तदशः सर्गः

Hanuman Beholds Sita in the Ashoka Grove

Devanagari script

नमस्कृत्वा च रामाय लक्ष्मणाय च वीर्यवान्।सीतादर्शनसंहृष्टो हनुमान् संवृतोऽभवत्।।।।

Transliteration

namaskṛtvā ca rāmāya lakṣmaṇāya ca vīryavān | sītādarśanasaṃhṛṣṭo hanumān saṃvṛto 'bhavat || 5.17.32 ||

Translation

پھر ہنومانِ شجاع نے رام اور لکشمن کو سجدۂ تعظیم کیا؛ سیتا کے دیدار سے دل میں مسرّت بھر آئی، تو وہ خود کو چھپا کر خاموشی سے ٹھہر گیا۔

Word by Word

• हर्षजानि: born of joy
• हर्षजानि: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हर्ष + ज (धातु/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘happiness-born’ (हर्षात् जातानि) — अश्रूणि इति विशेषणम्

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अश्रूणि: tears
• अश्रूणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अश्रु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive)

• मदिरेक्षणाम्: with intoxicating eyes
• मदिरेक्षणाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मदिरा + ईक्षण (प्रातिपदिकानि)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: मदिरम् इव ईक्षणं यस्याः (intoxicating-eyed)

• मुमुचे: shed/let fall
• मुमुचे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• हनुमान्: Hanuman
• हनुमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• नमः: obeisance
• नमः: Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: नमस्कारार्थक-अव्यय (interjection/particle used in salutation)

• चक्रे: did/made
• चक्रे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• राघवम्: Raghava (Rama)
• राघवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Context

Seeing that lady with eyes intoxicating, Hanuman shed tears of joy. At once he paid obeisance to Rama. (thinking he could trace Sita at last).

Characters & Entities

• Hanumān
• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Sītā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes disciplined restraint: even in success, one must act wisely, protect the vulnerable, and prioritize the mission over impulsive display.

What is the narrative situation?

Hanumān, after locating Sītā, does not reveal himself immediately; he hides to observe and choose the right moment to act.

Which character virtue is emphasized?

Hanumān’s prudence (nīti), self-control, and devotion to Rāma and Lakṣmaṇa.