Shloka 27

रावणभवनपरिक्रमणं हनूमतः शोकविचारश्च

Hanuman’s Circuit of Ravana’s Palace and the Crisis of Deliberation

Devanagari script

पुत्रान्मृतान्समीक्ष्याथ न भविष्यन्ति मातरः।।5.13.27।।कौसल्या च सुमित्रा च कैकेयी च न संशयः।

Transliteration

putrān mṛtān samīkṣyātha na bhaviṣyanti mātaraḥ | kausalyā ca sumitrā ca kaikeyī ca na saṁśayaḥ ||

Translation

پھر اپنے بیٹوں کو مرا ہوا دیکھ کر مائیں بھی زندہ نہ رہیں گی—کوسلیا، سُمِترا اور کیکئی—اس میں کوئی شک نہیں۔

Word by Word

• पुत्रान्: sons
• पुत्रान्: कर्म (Object of समीक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• मृतान्: dead
• मृतान्: विशेषण
• Type: Verb
• Root: √मृ (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; पुत्रान् इत्यस्य विशेषण

• समीक्ष्य: having seen
• समीक्ष्य: क्रियाविशेषण
• Type: Verb
• Root: सम् + √ईक्ष् (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययकृदन्त (absolutive: having seen/observed)

• अथ: then
• अथ: कालाधिकरण (Temporal adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तर/प्रारम्भ-अव्यय (then/thereupon)

• न: not
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय

• भविष्यन्ति: will survive/be
• भविष्यन्ति: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• मातरः: mothers
• मातरः: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• कौसल्या: Kausalya
• कौसल्या: कर्ता (Subject; in apposition to मातरः)
• Type: Noun
• Root: कौसल्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• सुमित्रा: Sumitra
• सुमित्रा: कर्ता (Apposition)
• Type: Noun
• Root: सुमित्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• कैकेयी: Kaikeyi
• कैकेयी: कर्ता (Apposition)
• Type: Noun
• Root: कैकेयी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• न: no
• न: निषेध
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (here with noun phrase: 'no')

• संशयः: doubt
• संशयः: कर्ता/भाव (Predicative: 'doubt')
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Characters & Entities

• Kauśalyā
• Sumitrā
• Kaikeyī
• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Bharata
• Śatrughna

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Compassion as dharma: Hanumān’s foresight includes the suffering of elders and mothers, expanding duty beyond the battlefield to the vulnerable.

What is the narrative situation?

He projects the cascading impact of tragic news upon the queens of Ayodhyā.

Which character virtue is emphasized?

Karunā (compassionate awareness) in Hanumān—he considers the human cost of outcomes.