Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

रावणान्तःपुर-पानभूमि-विचयः

Hanumān’s Survey of Rāvaṇa’s Inner Palace and Banquet Hall

क्रीडितेनापराः क्लान्ता गीतेन च तथाऽपराः।।5.11.4।।नृत्तेन चापराः क्लान्ताः पानविप्रहतास्तथा।

krīḍitena aparāḥ klāntā gītena ca tathā aparāḥ || 5.11.4 || nṛttena ca aparāḥ klāntāḥ pāna-viprahatās tathā |

کچھ عورتیں عشقیہ کھیل سے نڈھال تھیں؛ کچھ گیت گانے سے اسی طرح تھک چکی تھیں؛ کچھ رقص سے ماند پڑ گئی تھیں، اور کچھ مسلسل پینے سے بے حال تھیں۔

krīḍitenaby playing/sporting
krīḍitena:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootkrīḍita (प्रातिपदिक; √krīḍ)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन; ‘by/through sporting’
aparāḥothers
aparāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootapara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘others (women)’
klāntāḥtired
klāntāḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootklānta (प्रातिपदिक; √klam)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; predicate adjective
gītenaby singing
gītena:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootgīta (प्रातिपदिक; √gai)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: similarly/so)
aparāḥothers
aparāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootapara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
nṛttenaby dancing
nṛttena:
Karaṇa/Hetu (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootnṛtta (प्रातिपदिक; √nṛt)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
aparāḥothers
aparāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootapara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
klāntāḥtired
klāntāḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootklānta (प्रातिपदिक; √klam)
Formक्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
pāna-viprahatāḥworn out by drinking
pāna-viprahatāḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootpāna (प्रातिपदिक) + viprahata (प्रातिपदिक; vi+pra√han/√hat)
Formतत्पुरुष-समास (पानेन विप्रहताः ‘struck/overpowered by drinking’); क्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: likewise)

Some women were fatigued after sporting, similarly some were exhausted after singing. Others were tired through dancing and some were worn out by continuous drinking.

W
women of the inner chambers (implied)
R
Ravana (implied context)

FAQs

By depicting indulgence and exhaustion, the narrative implicitly contrasts it with the dharmic ideal of self-control—especially as Hanuman remains disciplined amid others’ excess.

Hanuman observes the aftermath of revelry in Ravana’s inner quarters while searching for Sita.

Temperance by contrast: Hanuman’s steadiness stands out against the scene of intoxication and distraction.