Shloka 197

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

Devanagari script

भीममद्य कृतं कर्म महत्सत्त्वं त्वया हतम्।।।।साधयार्थमभिप्रेतमरिष्टं प्लवतां वर।

Transliteration

bhīmam adya kṛtaṃ karma mahatsattvaṃ tvayā hatam ||

sādhayārtham abhipretam ariṣṭaṃ plavatāṃ vara |

Translation

آج ایک ہولناک کارنامہ انجام پایا؛ تم نے ایک عظیم و زورآور مخلوق کو ہلاک کر دیا۔ اے جست لگانے والوں میں افضل، اب بے روک ٹوک اور بے خطر اپنے مقصود کو پورا کرو۔

Word by Word

• भीमम्: terrible
• भीमम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कर्म)

• अद्य: today
• अद्य: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (today/now)

• कृतम्: done
• कृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कर्म)

• कर्म: deed
• कर्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• महत्: great
• महत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (सत्त्वम्)

• सत्त्वम्: creature/being
• सत्त्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr-karana (कर्ता-करण/Agent in instrumental)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/स्त्री (सर्वनाम), तृतीया, एकवचन

• हतम्: killed
• हतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (सत्त्वम्)

• साधय: accomplish
• साधय: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: साध् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन

• अर्थम्: aim/purpose
• अर्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अभिप्रेतम्: intended
• अभिप्रेतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अभि + प्र + इ (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (अर्थम्)

• अरिष्टम्: unhindered/safe
• अरिष्टम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अरिष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (अर्थम्)

• प्लवताम्: of the leapers
• प्लवताम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: प्लु (धातु)
• Form: कृदन्त; शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle) ‘प्लवत्’ का षष्ठी-बहुवचन (Genitive plural)

• वर: O best
• वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-एकवचन (Vocative singular)

Context

"O great jumper! a great deed has been done by you today in killing that fiercecreature. O great monkey! fulfil your mission without any obstruction.

Characters & Entities

• Hanumān
• Siṃhikā (implied as the slain creature)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is mission-oriented righteousness: remove obstacles without distraction, then proceed to complete the entrusted duty.

What is the narrative situation?

After Siṃhikā’s defeat, celestial observers bless and urge Hanumān to continue his quest for Sītā without impediment.

Which character virtue is emphasized?

Single-pointed commitment to purpose (niścaya) after overcoming danger.