Shloka 195
Devanagari script
तां तु दृष्ट्वा च धृत्या च दाक्षिण्येन निपात्य च।स कपिप्रवरो वेगाद्ववृधे पुनरात्मवान्।।।।
Transliteration
tāṃ tu dṛṣṭvā ca dhṛtyā ca dākṣiṇyena nipātya ca |
sa kapipravaro vegād vavṛdhe punar ātmavān ||
Translation
پھر اُس نے موقع دیکھ کر، ثابت قدمی اور مہارت سے اُسے گرا دیا؛ اور وہ کپियों میں سرفراز، ضبطِ نفس والا، تیزی سے پھر اپنے عظیم پیکر میں بڑھ گیا۔
Word by Word
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
तुbut/indeed
तु:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/विरोध (but/indeed)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
धृत्याwith firmness/fortitude
धृत्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootधृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
दाक्षिण्येनwith dexterity/skill
दाक्षिण्येन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदाक्षिण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
निपात्यhaving struck down/thrown down
निपात्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनि + पत् (धातु)
Formणिच्-प्रत्ययान्त causative धातु (निपातयति) से क्त्वान्त-अव्यय (gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
कपि-प्रवरःthe foremost of monkeys
कपि-प्रवरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक) + प्रवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: कपीनां प्रवरः)
वेगात्from/through speed; swiftly
वेगात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थे (cause)
ववृधेgrew (in size)
ववृधे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
पुनःagain
पुनः:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)
आत्मवान्self-possessed
आत्मवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआत्मवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
Context
Self-controlled Hanuman, the great monkey acting with firmness of mind and ingenuity threw her down and once again rapidly grew in size.
Characters & Entities
H
HanumānS
SiṃhikāFAQs
Dharma is disciplined power: strength is guided by self-control and purposeful action, not by anger or pride.
After defeating Siṃhikā, Hanumān regains his expanded form to continue his journey.
Ātma-saṃyama (self-mastery) combined with dhṛti (fortitude) and dākṣya (skill).