HomeRamayanaSundara KandaSarga 1Shloka 190

Shloka 190

घनराजीव गर्जन्ती वानरं समभिद्रवत्।।।।स ददर्श ततस्तस्या विवृतं सुमहन्मुखम्।कायमात्रं च मेधावी मर्माणि च महाकपिः।।।।

ghanarājīva garjantī vānaraṃ samabhidravat |

sa dadarśa tatas tasyā vivṛtaṃ sumahanmukham |

kāyamātraṃ ca medhāvī marmāṇi ca mahākapiḥ ||

گھنے گرجتے بادلوں کی طرح دہاڑتی ہوئی سِمْہِکا وानر پر جھپٹی۔ تب وہ میدھاوی مہاکپی اس کا نہایت بڑا کھلا ہوا منہ دیکھ گیا، اور اس کے جسم کے نازک مَرْمَ (حیاتی) مقامات بھی پہچان لیے۔

घनराजीवlike a dense cloud-mass
घनराजीव:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootघन + राजीव (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय ‘घनवत् राजीवम्’/‘घनसदृशं राजीवम्’ (cloud-like/lotus-like mass; poetic); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; गर्जन्ती-विशेषण
गर्जन्तीroaring
गर्जन्ती:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootगर्ज् (धातु)
Formवर्तमानकाले परस्मैपदे शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सा (सिंहिका)-विशेषण
वानरम्the monkey (Hanuman)
वानरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
समभिद्रवत्rushed towards
समभिद्रवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + अभि + द्रु (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
विवृतम्opened
विवृतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + वृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; मुखम्-विशेषण
सुमहत्very huge
सुमहत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + महत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; मुखम्-विशेषण
मुखम्mouth/face
मुखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
कायमात्रम्only the body (extent)
कायमात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाय + मात्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष ‘काय एव मात्रम्’ (only the body); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
मेधावीintelligent
मेधावी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमेधाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; महाकपिः-विशेषण
मर्माणिvital spots
मर्माणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
महाकपिःthe great monkey
महाकपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + कपि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय ‘महान् कपिः’; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Roaring like a heavy mass of clouds, Simhika chased Hanuman. Intelligent Hanumanobserved her enormous mouth and noticed her vital parts.

H
Hanumān
S
Siṃhikā
V
vanara (vānara)

FAQs

Dharma includes intelligent restraint and right action: one should assess danger accurately and respond in a way that protects the righteous mission.

Siṃhikā attacks Hanumān mid-flight; Hanumān immediately evaluates her threat—especially her gaping mouth and weak points.

Mati (clear intelligence) and dṛṣṭi (keen perception): seeing the situation as it is and identifying the decisive point.