Shloka 173
Devanagari script
स सागरमनाधृष्यमभ्येत्य वरुणालयम्।जगामाकाशमाविश्य वेगेन गरुडोपमः।।।।
Transliteration
sa sāgaram anādhṛṣyam abhyetya varuṇālayam | jagāmākāśam āviśya vegena garuḍopamaḥ ||
Translation
وہ ناقابلِ مغلوب سمندر—ورُن کے آشیان—کے پاس پہنچ کر، آکاش میں داخل ہوا اور گرُڑ کے مانند تیزی سے آگے بڑھ گیا۔
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सागरम्the ocean
सागरम्:
कर्म (Object/कर्म-कारक; of अभ्येत्य)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अनाधृष्यम्invincible; unassailable
अनाधृष्यम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनाधृष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणत्वेन सागरम् इत्यस्य
अभ्येत्यhaving approached; having crossed into
अभ्येत्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Absolutive/पूर्वकाले)
TypeVerb
Rootअभि + इ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), ‘having approached/entered’
वरुणालयम्Varuna's abode (the sea)
वरुणालयम्:
कर्म/विशेष्य-विशेषणभाव (Apposition to object)
TypeNoun
Rootवरुण + आलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः वरुणस्य आलयः इति षष्ठी-तत्पुरुष; सागरस्य विशेषणरूपेण
जगामwent
जगाम:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
आकाशम्the sky
आकाशम्:
कर्म (Object/कर्म-कारक; of आविश्य)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आविश्यhaving entered
आविश्य:
पूर्वकाल-क्रिया (Absolutive/पूर्वकाले)
TypeVerb
Rootआ + विश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund), ‘having entered’
वेगेनwith speed
वेगेन:
करण (Instrument/करण-कारक; manner)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
गरुडोपमःlike Garuda
गरुडोपमः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगरुड + उपम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः गरुडस्य उपमः इति षष्ठी-तत्पुरुष; विशेषणत्वेन सः इत्यस्य
Context
Rising above the invincible ocean, the abode of lord Varuna, Hanuman coursed through the sky speedily like Garuda.
Characters & Entities
H
HanumānS
Sāgara (ocean)V
VaruṇaG
GaruḍaFAQs
Dharma is shown as fearless movement toward a righteous goal: obstacles, however formidable, are crossed when one is committed to truth and duty.
Hanumān launches into his aerial passage, crossing the ocean on the way to Laṅkā in search of Sītā.
Valor joined with purpose—his speed and power are directed toward a moral mission, not mere display.