Shloka 17

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

Devanagari script

गिरिणा पीड्यमानेन पीड्यमानानि सर्वतः।गुहाविष्टानि भूतानि विनेदुर्विकृतैः स्वरैः।।।।

Transliteration

giriṇā pīḍyamānena pīḍyamānāni sarvataḥ | guhāviṣṭāni bhūtāni vinedur vikṛtaiḥ svaraiḥ ||

Translation

پہاڑ کے دباؤ سے سخت پیسے جانے اور ہر طرف سے کچلے جانے پر، اس کی غاروں میں بسنے والے جاندار بگڑی ہوئی، ہولناک چیخوں کے ساتھ کراہ اٹھے۔

Word by Word

• गिरिणा: by the mountain
• गिरिणा: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• पीड्यमानेन: being pressed
• पीड्यमानेन: करण (Karaṇa; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पीड् (धातु)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकर्मणि कृदन्तः; पुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; गिरिणा इति विशेषणम्

• पीड्यमानानि: being crushed
• पीड्यमानानि: कर्तृ (Karta; qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: पीड् (धातु)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकर्मणि कृदन्तः; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; भूतानि इति विशेषणम्

• सर्वतः: on all sides
• सर्वतः: अधिकरण (Adverbial location)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (everywhere)

• गुहाविष्टानि: dwelling in caves
• गुहाविष्टानि: कर्तृ (Karta; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: गुहा + आविष्ट (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
• Form: तत्पुरुषसमासः (entered into caves); आविष्ट = आ + विश्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; भूतानि इति विशेषणम्

• भूतानि: creatures/beings
• भूतानि: कर्तृ (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• विनेदुः: cried out/shrieked
• विनेदुः: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: नि + नद् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• विकृतैः: distorted/horrible
• विकृतैः: करण (Karaṇa; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विकृत (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; स्वरैः इति विशेषणम्

• स्वरैः: with voices/sounds
• स्वरैः: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: स्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Context

Squeezed on all sides of the mountain by Hanuman, all creatures living in the caves shrieked making horrible sounds .

Characters & Entities

• Mountain (giri)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes awareness of collateral harm: immense power can cause suffering to the innocent, reminding the righteous to act with restraint and attentiveness.

What is the narrative situation?

During Hanumān’s powerful movement involving a mountain, the cave-dwelling beings are crushed and cry out in distress.

Which character virtue is emphasized?

Implied restraint as an ideal: the verse highlights the effects of force, encouraging careful, dharmic use of strength.