Shloka 19

काकुत्स्थस्य शोकनिग्रहः—सुग्रीवसान्त्वनम्

Rama’s Grief Restrained—Sugriva’s Consolation

Devanagari script

किं तु यत्नस्त्वया कार्यो मैथिल्याः परिमार्गणे।राक्षसस्य च रौद्रस्य रावणस्य दुरात्मनः।।

Transliteration

kiṃ tu yatnaḥ tvayā kāryaḥ maithilyāḥ parimārgaṇe | rākṣasasya ca raudrasya rāvaṇasya durātmanaḥ ||

Translation

لیکن اب تم پر لازم ہے کہ پوری کوشش کے ساتھ میتھلی (سیتا) کی جستجو کرو، اور اُس سخت گیر راکشس، بدباطن راون کا سراغ بھی لگاؤ۔

Word by Word

• किम्: but (lit. what)
• किम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: निपात/प्रश्नार्थक अव्यय; 'किं तु' इत्यत्र विरोधार्थे

• तु: however
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोधार्थक निपात (adversative particle)

• यत्नः: effort
• यत्नः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr-karana (कर्ता/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन

• कार्यः: to be done; should be made
• कार्यः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कार्य (कृ धातु + ण्यत्; कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण (यत्नः कार्यः = effort should be made)

• मैथिल्याः: of Maithili (Sita)
• मैथिल्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मैथिली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (genitive), एकवचन

• परिमार्गणे: in searching/tracing
• परिमार्गणे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: परिमार्गण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; क्रियाविषय-अधिकरण (in the act of searching)

• राक्षसस्य: of the demon
• राक्षसस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• रौद्रस्य: of the fierce
• रौद्रस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: रौद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (qualifying राक्षसस्य/रावणस्य)

• रावणस्य: of Ravana
• रावणस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• दुरात्मनः: of the evil-minded
• दुरात्मनः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: दुरात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारय: दुष्टः आत्मा यस्य (evil-souled)

Context

'Indeed, you must make effort to trace the princess from Mithila and the evil-minded,fierce demon Ravana.

Characters & Entities

• Rama
• Sugriva
• Sita (Maithili)
• Ravana

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as purposeful action: compassion and friendship must translate into concrete effort to restore justice and reunite the separated.

What is the narrative situation?

After expressing gratitude, Rāma turns to the urgent task: Sugrīva must actively search for Sītā and identify Rāvaṇa’s trail.

Which character virtue is emphasized?

Sugrīva’s responsibility as an ally; Rāma’s unwavering commitment to rescuing Sītā and confronting wrongdoing.