Shloka 25

Devanagari script

ते वयं कपिराजस्य सर्वे वचनकारिणः।।।।कृतां संस्थामतिक्रान्ता भयात्प्रायमुपास्महे।

Transliteration

te vayaṃ kapirājasya sarve vacana-kāriṇaḥ | kṛtāṃ saṃsthām atikrāntā bhayāt prāyam upāsmahe ||

Translation

ہم سب، کپیرَاج کے حکم کے فرمانبردار، مقررہ مدت سے آگے بڑھ گئے ہیں؛ اس لیے خوف کے مارے ہم نے پرایا—یعنی مرن ورت (موت تک کا روزہ)—کا عزم کر لیا ہے۔

Word by Word

• ते: those (we)
• ते: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• वयम्: we
• वयम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, बहुवचन

• कपिराजस्य: of the monkey-king (Sugrīva)
• कपिराजस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: कपि-राज (प्रातिपदिक; कपि + राज)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुष ('king of monkeys')

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्ता (Karta/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; वयम् विशेषयति

• वचनकारिणः: obedient / order-following
• वचनकारिणः: कर्ता (Karta/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वचन-कारिन् (प्रातिपदिक; वचन + कारिन्)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष ('doers of orders'); वयम् विशेषयति

• कृताम्: made / fixed
• कृताम्: कर्म (Karma/Object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; संस्थाम् विशेषयति; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)

• संस्थाम्: stipulation / condition
• संस्थाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: संस्था (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अतिक्रान्ताः: having overstepped / exceeded
• अतिक्रान्ताः: क्रियापद (Predicate)
• Type: Verb
• Root: क्रम् (धातु) → अति + क्रम् → अतिक्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्तरि कृदन्त (Past Active Participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; वयम् विशेषयति

• भयात्: from fear
• भयात्: हेतु (Hetu/Cause)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेत्वर्थ (out of fear)

• प्रायम्: fast unto death
• प्रायम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: प्राय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘प्रायोपवेशन’ अर्थे (death by fasting)

• उपास्महे: we undertake / we resort to
• उपास्महे: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: उप + आस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, बहुवचन

Context

'Because of the fear of king Sugriva all of us have decided to stay here fasting unto death,since we have exceeded the time fixed for us (to find Sita).

Characters & Entities

• Sugrīva (Kapirāja)
• Angada

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse raises the dharmic tension between responsibility and despair: accepting fault is dharmic, but surrendering to fear-driven self-destruction can conflict with the higher duty to continue serving a righteous mission.

What is the narrative situation?

Having missed Sugrīva’s deadline to find Sītā, the vānaras decide to fast unto death, expecting punishment if they return.

Which character virtue is emphasized?

A sense of accountability and seriousness about duty—though clouded by fear and hopelessness.