Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

सप्तचत्वारिंशः सर्गः — वानरयूथपानां अन्वेषणवृत्तान्तनिवेदनम्

Search Reports of the Vanara Leaders

गहनेषु च देशेषु दुर्गेषु विषमेषु च।सत्त्वान्यतिप्रमाणानि विचितानि हतानि च।।4.47.13।।ये चैव गहना देशा विचितास्ते पुनः पुनः।

gahaneṣu ca deśeṣu durgeṣu viṣameṣu ca |

sattvāny atipramāṇāni vicitāni hatāni ca || 4.47.13 ||

ye caiva gahanā deśā vicitās te punaḥ punaḥ |

گھنے جنگلوں کے اندرونی حصّوں میں، دشوارگزار قلعہ نما مقامات اور ناہموار زمینوں پر وہ تلاش کرتے پھرے؛ وہاں نہایت عظیم الجثہ جنگلی جانور ملے—انہیں ڈھونڈا بھی گیا اور بعض کو مار بھی دیا گیا۔ اور وہ دشوار خطّے بار بار چھان مارے گئے۔

गहनेषुin dense areas
गहनेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (स्थानेषु), सप्तमी, बहुवचन; ‘in dense places’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
देशेषुin regions
देशेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
दुर्गेषुin inaccessible places
दुर्गेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदुर्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगानुसार), सप्तमी, बहुवचन; ‘in inaccessible places/forts’
विषमेषुin uneven places
विषमेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविषम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (स्थानेषु), सप्तमी, बहुवचन; ‘in uneven/difficult places’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
सत्त्वानिcreatures/beings
सत्त्वानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अतिप्रमाणानिof enormous size
अतिप्रमाणानि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति + प्रमाण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (अतिप्रमाण); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्—सत्त्वानि
विचितानिwere searched
विचितानि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + चि (धातु)
Formक्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘were searched’
हतानिwere killed
हतानि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘were slain’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक निपात
येwhich
ये:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण निपात (emphatic particle)
गहनाःdense/difficult
गहनाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगहन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्—देशाः
देशाःplaces
देशाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
विचिताःwere searched
विचिताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + चि (धातु)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक अव्यय (adverb)
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formपुनरावृत्तिवाचक अव्यय

The monkey leaders thus spent a month doing what they did daily and returning disappointed, met the monkey king on mount Prasravana.

S
Sita (implied by context)

FAQs

Dharma is courageous perseverance in a just cause, even when the path is dangerous and demands repeated effort.

The searchers describe the hazards of the terrain and the repeated re-checking of hard areas while looking for Sita.

Valor joined with persistence—continuing the search despite threats and setbacks.