Shloka 4

सुग्रीवस्य शतवलि-प्रेषणम्

Sugriva’s Commission to Satavali for the Northern Search

Devanagari script

दिशं ह्युदीचीं विक्रान्तां हिमशैलावतंसकाम्।सर्वतः परिमार्गध्वं रामपत्नीमनिन्दिताम्।।।।

Transliteration

diśaṃ hy udīcīṃ vikrāntāṃ himaśailāvataṃsakām |

sarvataḥ parimārgadhvaṃ rāmapatnīm aninditām ||

Translation

شمال کی اس عظیم سمت میں—جو گویا ہمالیہ کے زیور سے آراستہ ہے—ہر طرف تلاش کرو، تاکہ رام کی بے عیب پتنی سیتا مل جائے۔

Word by Word

• दिशम्: direction
• दिशम्: Karma (कर्म; search-region)
• Type: Noun
• Root: दिश्/दिशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/हेतु (particle ‘indeed/for’)

• उदीचीम्: northern
• उदीचीम्: Karma (कर्म; दिशम्-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उदीची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण of ‘दिशम्’

• विक्रान्ताम्: mighty/valiant (vast)
• विक्रान्ताम्: Karma (कर्म; दिशम्-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विक्रान्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण of ‘दिशम्’

• हिमशैलावतंसकाम्: having the Himavat mountain as its ornament
• हिमशैलावतंसकाम्: Karma (कर्म; दिशम्-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हिमशैल + अवतंसक (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (हिमशैलः अवतंसकः यस्याः सा = having the हिमशैल as an ornament); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण of ‘दिशम्’

• सर्वतः: everywhere
• सर्वतः: Adhikarana (अधिकरण; स्थान-परिसर)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb ‘everywhere/on all sides’)

• परिमार्गध्वम्: search for
• परिमार्गध्वम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि-मृग्/मार्ग् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative); मध्यमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद; ‘search (thoroughly)’

• रामपत्नीम्: Rama's wife (Sita)
• रामपत्नीम्: Karma (कर्म; searched object)
• Type: Noun
• Root: राम + पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (रामस्य पत्नी); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन

• अनिन्दिताम्: blameless
• अनिन्दिताम्: Karma (कर्म; रामपत्नीम्-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनिन्दित (प्रातिपदिक)
• Form: नञ्-समासपूर्वक क्त-प्रत्ययान्त (PPP) used adjectivally; स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; विशेषण of ‘रामपत्नीम्’

Context

'There on Mainaka a demon, called Maya has built a mansion all by himself. Try to look in the plain lands, ridges and deep caves of Mainaka and in the residences of kinnera women with faces of horses.

Characters & Entities

• Rāma
• Sītā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is faithful execution of entrusted duty: the searchers must act with full effort and thoroughness to help restore justice for Rāma and Sītā.

What is the narrative situation?

Sugrīva assigns vānara forces to different directions and instructs the northern party to search widely for Sītā.

Which character virtue is emphasized?

Sugrīva’s leadership and responsibility—giving clear, purposeful direction in service of truth and righteousness.