Shloka 21

सुग्रीवस्य शतवलि-प्रेषणम्

Sugriva’s Commission to Satavali for the Northern Search

Devanagari script

तं तु शीघ्रमतिक्रम्य कान्तारं रोमहर्षणम्।कैलासं पाण्डुरं शैलं प्राप्य हृष्टा भविष्यथ।।।।

Transliteration

taṃ tu śīghram atikramya kāntāraṃ roma-harṣaṇam |

kailāsaṃ pāṇḍuraṃ śailaṃ prāpya hṛṣṭā bhaviṣyatha ||4.43.21||

Translation

اس ہولناک بیابان کو، جو رونگٹے کھڑے کر دے، تم جلدی سے پار کر لو گے؛ پھر تم خوش ہو کر سپیدفام کوہِ کیلاش تک پہنچو گے۔

Word by Word

• तम्: that (region)
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle; contrast/emphasis)

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव/क्रियाविशेषणरूपेण अव्यय (adverb)

• अतिक्रम्य: having crossed
• अतिक्रम्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: अति-क्रम् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund)

• कान्तारम्: wilderness
• कान्तारम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कान्तार (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग

• रोम-हर्षणम्: hair-raising
• रोम-हर्षणम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रोम (प्रातिपदिक) + हर्षण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (रोम्णां हर्षणम्), द्वितीया एकवचन नपुंसकलिङ्ग; कान्तारम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• कैलासम्: Kailasa
• कैलासम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कैलास (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन, पुंलिङ्ग

• पाण्डुरम्: pale-white
• पाण्डुरम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाण्डुर (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया एकवचन पुंलिङ्ग; शैलम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• शैलम्: mountain
• शैलम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शैल (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन, पुंलिङ्ग

• प्राप्य: having reached
• प्राप्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund; ल्यप्), ‘having reached’

• हृष्टाः: delighted
• हृष्टाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक; √हृष् क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP used adjectivally), प्रथमा बहुवचन पुंलिङ्ग; यूयम् (you all) इति कर्तृ-सम्बन्धि

• भविष्यथ: you will be
• भविष्यथ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन

Context

'Crossing that horripilating, desolate place quickly, you will be happy to reach the snowy Kailasa mountain.

Characters & Entities

• Kantara (wilderness)
• Kailasa (mountain)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is sustained effort supported by hope: righteous work often demands crossing fearsome hardship before reaching clarity and success.

What is the narrative situation?

Sugrīva encourages the searchers: after a terrifying wilderness, they will arrive at Kailāsa, a notable and uplifting landmark.

Which character virtue is emphasized?

Courage joined with optimism—pressing forward quickly through danger, trusting that perseverance yields progress.