Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

पूर्वदिशि सीतामार्गण-नियोगः

Deployment to the Eastern Quarter for the Search of Sita

ते पतन्ति जले नित्यं सूर्यस्योदयनं प्रति।निहता ब्रह्मतेजोभिरहन्यहनि राक्षसाः।।4.40.41।।अभितप्ताश्च सूर्येण लम्बन्ते स्म पुनः पुनः।

te patanti jale nityaṃ sūryasyodayanaṃ prati | nihatā brahma-tejobhir ahany-ahani rākṣasāḥ || 4.40.41 ||

abhitaptāś ca sūryeṇa lambante sma punaḥ punaḥ |

وہ ہر روز سورج کے طلوع کی سمت، ہمیشہ پانی میں گرتے ہیں۔ برہمنانہ منتر-تیج کے نور سے وہ راکشس دن بہ دن مارے جاتے ہیں؛ سورج کی تپش سے جھلس کر پھر بار بار لٹک کر نمودار ہوتے ہیں۔

तेthey/those
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
पतन्तिfall
पतन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (पत् धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
जलेin water
जले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative)
सूर्यस्यof the sun
सूर्यस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
उदयनम्rising/sunrise
उदयनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउदयन्/उदयन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रतिtowards/at
प्रति:
Disha/Relation (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश अव्यय/पूर्वपद-निपात; ‘towards/at’
निहताःslain
निहताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि-हन् (हन् धातु, क्त; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; (राक्षसाः)
ब्रह्मतेजोभिःby brahmanic power/holy energy
ब्रह्मतेजोभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अहन्यहनिday after day
अहन्यहनि:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootअहन् + अहन् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (adverb) ‘day by day’
राक्षसाःdemons
राक्षसाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
अभितप्ताःscorched
अभितप्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअभि-तप् (तप् धातु, क्त; कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त
and
:
Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
सूर्येणby the sun
सूर्येण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
लम्बन्तेhang down
लम्बन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलम्ब् (लम्ब् धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
स्मindeed/used to
स्म:
Sambandha/Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formस्म-निपात (particle), भूतार्थ/अनुस्मरण (often with past sense/emphasis)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
पुनःagain and again
पुनः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), पुनरुक्ति-प्रयोग (repetition for emphasis)

'Those demons keep dropping down in water at the time of Sunrise every day, by the power of Gayatri mantras recited by brahmins scorched by the heat of the Sun. Again and again they keep hanging on to the cliffs.

S
Sūrya (Sun)

FAQs

Dharma is upheld by ṛta (cosmic order): destructive forces are repeatedly checked by spiritual discipline (mantra-tejas) and the regularity of nature (sunrise).

Sugriva explains the strange cycle of the Mandehas—falling at sunrise, being destroyed by mantra-power and sun-heat, yet reappearing to menace again.

Śraddhā and respect for brahmanical discipline: the text highlights the protective efficacy of sacred recitation aligned with truth.