Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

किष्किन्धाप्रवेशः—लक्ष्मणस्य कोपः, तारासान्त्वम्, सुग्रीवदर्शनम्

Lakshmana Enters Kishkindha: Anger, Tara’s Mediation, and Sugriva Encountered

न चिन्तयति राज्यार्थं नास्मान् शोकपरायणान्।सामात्यपरिषत्तारे पानमेवोपसेवते।।।।

na cintayati rājyārthaṃ nāsmān śoka-parāyaṇān | sāmātya-pariṣat tāre pānam evopasevate ||

وہ نہ تو راجیہ کے کاموں کی فکر کرتا ہے، نہ ہم غم میں ڈوبے ہوئے لوگوں کی۔ اے تارا! وہ وزیروں اور درباریوں کے ساتھ بس مے نوشی ہی میں لگا رہتا ہے۔

not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
FormNiṣedha-nipāta (negation)
चिन्तयतिthinks about
चिन्तयति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√चिन्त् (धातु)
FormLaṭ-lakāra, Prathama-puruṣa, Ekavacana; parasmaipada
राज्यार्थम्state affairs
राज्यार्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; Tatpuruṣa: rājyasya arthaḥ (state-affairs/purpose of kingdom)
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
FormNiṣedha-nipāta (negation)
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Puṃliṅga, Dvitīyā, Bahuvacana (plural/बहुवचन)
शोकपरायणान्absorbed in sorrow
शोकपरायणान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशोक (प्रातिपदिक) + परायण (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Bahuvacana; Tatpuruṣa: śoke parāyaṇāḥ (given over to sorrow)
सामात्यपरिषत्council of ministers
सामात्यपरिषत्:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootस (सह) (अव्ययार्थ) + अमात्य (प्रातिपदिक) + परिषद् (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; Tatpuruṣa: amātyaiḥ saha pariṣat (council with ministers)
तारेO Tārā
तारे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Sambodhana, Ekavacana
पानम्drinking
पानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपान (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Dvitīyā, Ekavacana
एवonly
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-nipāta (अवधारण, emphatic particle)
उपसेवतेindulges in/attends to
उपसेवते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-√सेव् (धातु)
FormLaṭ-lakāra, Prathama-puruṣa, Ekavacana; ātmanepada

'O Tara! that we are in grief Sugriva does not realize. He is not attending to state affairs. He is only enjoying drinking in the company of ministers.

L
Lakṣmaṇa
T
Tārā
S
Sugrīva

FAQs

Rājadharma: a ruler must prioritize governance and obligations; indulgence that ignores the suffering of allies violates ethical kingship.

Lakṣmaṇa enumerates Sugrīva’s failures—neglecting statecraft and ignoring Rāma’s grief-driven urgency.

Accountability to promises and compassionate awareness of others’ suffering.