Next Verse

Shloka 1

लक्ष्मणक्रोधः सुग्रीवप्रबोधनं च

Lakshmana’s Wrath and the Summoning of Sugriva

स कामिनं दीनमदीनसत्त्वंशोकाभिपन्नं समुदीर्णकोपम्।नरेन्द्रसूनुर्नरदेवपुत्रंरामानुजः पूर्वजमित्युवाच।।

sa kāminaṃ dīnam adīna-sattvaṃ |

śokābhipannaṃ samudīrṇa-kopam |

narendra-sūnur nara-deva-putraṃ |

rāmānujaḥ pūrvajam ity uvāca ||

تب رام کے چھوٹے بھائی—راجا کے بیٹے، شہزادے—نے اپنے بڑے بھائی سے یوں کہا: وہ عشق میں مبتلا اور دل شکستہ تھا، مگر حوصلہ نہ ٹوٹا تھا؛ غم نے اسے گھیر لیا تھا اور غضب موجزن ہو اٹھا تھا۔

सःhe (Lakshmana)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कामिनम्desirous/lovesick
कामिनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पूर्वजम्’ इति विशेषणम्
दीनम्dejected
दीनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘पूर्वजम्’ इति विशेषणम्
अदीनसत्त्वम्of undaunted spirit
अदीनसत्त्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-दीन-सत्त्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (दीनं न सत्त्वं यस्य)
शोकाभिपन्नम्overcome by grief
शोकाभिपन्नम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशोक-अभि-पन्न (प्रातिपदिक)
Formक्त (PPP) ‘overcome’; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (शोकेन अभिपन्नः)
समुदीर्णकोपम्with aroused anger
समुदीर्णकोपम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-उद्-ईर्ण-कोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (समुदीर्णः कोपः यस्य)
नरेन्द्रसूनुःson of a king
नरेन्द्रसूनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर-इन्द्र-सूनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; तत्पुरुषः (नरेन्द्रस्य सूनुः)
नरदेवपुत्रम्son of the lord of men
नरदेवपुत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनर-देव-पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (नरदेवस्य पुत्रः)
रामानुजःRama's younger brother
रामानुजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम-अनुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; तत्पुरुषः (रामस्य अनुजः)
पूर्वजम्elder brother
पूर्वजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपूर्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Seeing the indomitable hero, his elder brother, son of a king, love-sick, dejected and overcome by anger and grief, spoke prince Lakshmana:

L
Lakshmana
R
Rama

FAQs

Dharma includes supportive counsel within family: Lakṣmaṇa stands by Rāma, helping channel grief and anger toward rightful action.

At the start of Sarga 31, Lakṣmaṇa prepares to speak to Rāma, who is distressed by Sītā’s separation and Sugrīva’s delay.

Lakṣmaṇa’s loyal steadiness—he remains focused on duty even amid emotionally charged circumstances.