Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

हनूमत्संवादः / Hanuman’s Diplomatic Approach to Rama and Lakshmana

एवमुक्तस्तु सौमित्रिस्सुग्रीवसचिवं कपिम्।अभ्यभाषत वाक्यज्ञो वाक्यज्ञं पवनात्मजम्।।

evam uktas tu saumitriḥ sugrīvasacivaṃ kapim |

abhyabhāṣata vākyajño vākyajñaṃ pavanātmajam ||

یوں مخاطَب کیے جانے پر، واکیہ-جْن (کلام شناس) سَومِتری نے سُگریو کے سچِو، کپि ہنومان—پون آتماج، جو خود بھی سخن دان تھا—سے کلام کیا۔

evamthus
evam:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय
uktaḥhaving been spoken to
uktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√vac (वच् धातु) + ta (क्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सौमित्रिः इति विशेषण (having been addressed/instructed)
tuthen/but
tu:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक-अव्यय
saumitriḥSaumitri (Lakshmana)
saumitriḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaumitri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
sugrīva-sacivamSugriva's minister
sugrīva-sacivam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsugrīva (प्रातिपदिक) + saciva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; kapim इति विशेषण; समासः: सुग्रीवस्य सचिवः (षष्ठी-तत्पुरुष)
kapimthe monkey
kapim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkapi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
abhyabhāṣataaddressed/spoke to
abhyabhāṣata:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-√bhāṣ (भाष् धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
vākyajñaḥskilled in speech
vākyajñaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvākya (प्रातिपदिक) + jña (√jñā धातु, क)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सौमित्रिः इति विशेषण; समासः: वाक्यं जानाति इति (उपपद-तत्पुरुष)
vākyajñamskilled in speech
vākyajñam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvākya (प्रातिपदिक) + jña (√jñā धातु, क)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; pavanātmajam इति विशेषण; समासः: वाक्यं जानाति इति (उपपद-तत्पुरुष)
pavanātmajamson of the Wind-god (Hanuman)
pavanātmajam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpavana (प्रातिपदिक) + ātmaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; व्यक्तिनाम; समासः: पवनस्य आत्मजः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Thus instructed, Saumitri who was equally skilled in speach replied to Sugriva's minister, son of the Wind-god

L
Lakshmana (Saumitri)
H
Hanuman (Pavanatmaja)
S
Sugriva

FAQs

Dharma in dialogue: a truthful meeting is sustained by disciplined speech—replying appropriately to an envoy and honoring the rules of approach.

After Hanuman’s initial address, Lakshmana responds, beginning the formal exchange that will lead to friendship with Sugriva.

Vāk-jñāna (wisdom in speech): measured, purposeful words used to build trust and alliance.