Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

हनूमत्संवादः / Hanuman’s Diplomatic Approach to Rama and Lakshmana

एतच्छ्रुत्वा वचन्तस्य रामो लक्ष्मणमब्रवीत्।प्रहृष्टवदनश्श्रीमान्भ्रातरं पार्श्वतः स्थितम्।।

etac chrutvā vacantasya rāmo lakṣmaṇam abravīt | prahṛṣṭa-vadanaḥ śrīmān bhrātaraṃ pārśvataḥ sthitam ||

اُن کے کلمات سنتے ہی، شریمان رام—جن کا چہرہ خوشی سے دمک اٹھا تھا—اپنے بھائی لکشمن سے، جو پہلو میں کھڑا تھا، مخاطب ہوا۔

एतत्this (all)
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formकृदन्त; त्वान्त (absolutive), ‘having heard’
वचन्तस्यof (him) speaking
वचन्तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formकृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of (him) speaking’
रामःRama
रामः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
लक्ष्मणम्Lakshmana
लक्ष्मणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रहृष्टवदनःwith a delighted face
प्रहृष्टवदनः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रहृष्ट + वदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (प्रहृष्टं वदनं यस्य)
श्रीमान्illustrious
श्रीमान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रीमन्त् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भ्रातरम्brother
भ्रातरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पार्श्वतःat his side
पार्श्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपार्श्वतः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (adverb ‘at the side/nearby’)
स्थितम्standing
स्थितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√स्था (धातु)
Formकृदन्त; क्त (past participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘standing’

Having heard him, the Illustrious Rama cheerfully said to brother Lakshmana standing nearby:

R
Rama
L
Lakshmana

FAQs

Dharma here is discernment in leadership—Rama listens carefully before responding, showing that right action begins with attentive hearing and measured judgment.

After Hanuman addresses Rama and Lakshmana, Rama is pleased by what he hears and turns to Lakshmana to comment on it.

Rama’s virtue of wise appraisal (viveka): he responds with calm joy after evaluating speech and intent.