Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

हनूमत्संवादः / Hanuman’s Diplomatic Approach to Rama and Lakshmana

सिंहविप्रेक्षितौ वीरौ महाबलविक्रमौ।शक्रचापनिभे चापे गृहीत्वा शत्रुसूदनौ4.3.9।।श्रीमन्तौ रूपसम्पन्नौ वृषभश्रेष्ठविक्रमौ।हस्तिहस्तोपमभुजौ द्युतिमन्तौ नरर्षभौ4.3.10।।

śrīmantau rūpasampannau vṛṣabhaśreṣṭha-vikramau |

hastihastopama-bhujau dyutimantau nararṣabhau || 4.3.10 ||

تم دونوں جلال و شان والے، حسن و صورت میں کامل، اور بہترین سانڈ کی مانند پرشکوہ و بہادر ہو؛ تمہارے بازو ہاتھی کی سونڈ جیسے ہیں، تم نورانی اور قوی ہو—سچ مچ انسانوں میں برگزیدہ ہو۔

śrīmantausplendid, illustrious (two)
śrīmantau:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (Masculine/पुंलिङ्ग), Prathamā vibhakti (Nominative/प्रथमा), Dvivacana (Dual/द्विवचन)
rūpa-sampannauendowed with beauty, handsome (two)
rūpa-sampannau:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootrūpa (प्रातिपदिक) + sampanna (कृदन्त; √pad (धातु) with सम्-, past participle)
FormTatpuruṣa samāsa (तत्पुरुष): rūpeṇa sampannau / rūpasampannau; Puṃliṅga, Prathamā, Dvivacana
vṛṣabha-śreṣṭha-vikramauhaving the valour of the best bull (two)
vṛṣabha-śreṣṭha-vikramau:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvṛṣabha (प्रातिपदिक) + śreṣṭha (प्रातिपदिक) + vikrama (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa samāsa (तत्पुरुष): vṛṣabhaśreṣṭhasya vikramaḥ (valour of the best bull); Puṃliṅga, Prathamā, Dvivacana
hasti-hasta-upama-bhujauwith arms like elephant-trunks (two)
hasti-hasta-upama-bhujau:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Roothasti (प्रातिपदिक) + hasta (प्रातिपदिक) + upama (प्रातिपदिक) + bhuja (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa samāsa (तत्पुरुष): hastihastasya upamā yasyau bhujau (arms comparable to elephant-trunks); Puṃliṅga, Prathamā, Dvivacana
dyutimantauradiant, brilliant (two)
dyutimantau:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdyutimat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Dvivacana
nara-ṛṣabhauthe two best of men
nara-ṛṣabhau:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक) + ṛṣabha (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa samāsa (तत्पुरुष): nareṣu ṛṣabhau (best among men); Puṃliṅga, Prathamā, Dvivacana

'Having the gaze of a lion, both of you are heroic in your stance. As each of you hold a bow resembling the rainbow, you seem to be mighty warriors eager to annihilate the enemies. With the valour of superior bulls and your shoulders resembling elephant's trunks, you look magnificent, handsome and brilliant. (No doubt,) you are the best among the humans.

H
Hanumān
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Dharma in speech: honoring worthy persons with truthful, respectful description (satya + māryādā) establishes trust and sets a righteous tone for alliance.

Hanumān, sent by Sugrīva, meets the two princes and begins conversation by observing their noble qualities.

Hanumān’s discernment and courteous diplomacy—he recognizes excellence and speaks in a manner that invites confidence.