Shloka 7

महाभिषेकः

Sugriva’s Coronation and Angada’s Installation

Devanagari script

अर्चयिष्यति रत्नैश्च माल्यैश्च त्वां विशेषतः।इमां गिरिगुहां रम्यामभिगन्तुमितोऽर्हसि।।कुरुष्व स्वामिसम्बन्धं वानरान्सम्प्रहर्षय।

Transliteration

arcayiṣyati ratnaiś ca mālyaiś ca tvāṃ viśeṣataḥ | imāṃ giri-guhāṃ ramyām abhigantum ito ’rhasi || kuruṣva svāmi-sambandhaṃ vānarān sampraharṣaya ||

Translation

وہ خاص طور پر جواہرات اور ہاروں سے آپ کی ارچنا کرے گا۔ اب آپ کے لیے مناسب ہے کہ اس دلکش پہاڑی غار میں تشریف لے جائیں؛ سوامی سے اپنا رشتہ قائم کیجیے اور وانروں کو مسرور کیجیے۔

Word by Word

• अर्चयिष्यति: will worship/honour
• अर्चयिष्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future/भविष्यत्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• रत्नैः: with gems
• रत्नैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3/Instrumental), बहुवचन

• च: and
• च: None (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• माल्यैः: with garlands
• माल्यैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: माल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3/Instrumental), बहुवचन

• च: and
• च: None (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतस् (अव्यय; विशेष (प्रातिपदिक) + तस्)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb) = 'especially'

• इमाम्: this
• इमाम्: Karma (कर्म) (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2/Accusative), एकवचन; विशेषण गिरिगुहाम् इति

• गिरिगुहाम्: mountain-cave
• गिरिगुहाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक) + गुहा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (गिरेः गुहा = cave of a mountain)

• रम्याम्: delightful
• रम्याम्: Karma (कर्म) (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2/Accusative), एकवचन; विशेषण गिरिगुहाम् इति

• अभिगन्तुम्: to reach
• अभिगन्तुम्: Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
• Type: Verb
• Root: अभि + गम् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), क्रियार्थक (purpose) = 'to go/reach'

• इतः: from here
• इतः: Apadana (अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: इतः (अव्यय)
• Form: देश/अपादानार्थक-अव्यय (ablatival adverb) = 'from here'

• अर्हसि: you should; you are fit
• अर्हसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद; योग्यता/अर्हता (propriety)

• कुरुष्व: establish/do
• कुरुष्व: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद (कुरुष्व)

• स्वामिसम्बन्धम्: bond of allegiance
• स्वामिसम्बन्धम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वामि (प्रातिपदिक) + सम्बन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (relation with the lord/master)

• वानरान्: the monkeys
• वानरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2/Accusative), बहुवचन

• सम्प्रहर्षय: gladden/cheer
• सम्प्रहर्षय: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + प्र + हृष् (धातु) (णिच् causative implied in stem हर्षय)
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative) = 'make rejoice'

Context

'He wants to propitiate you first specially with garlands and gems. Pray enter this beautiful mountain cave for the pleasure of the monkeys and establish relationship with king Sugriva.'

Characters & Entities

• Hanumān
• Rāma
• Sugrīva (implied as 'svāmi'/king)
• Kiṣkindhā (implied)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as reciprocity and alliance-ethics: honouring benefactors, formalizing rightful relationships, and strengthening communal morale.

What is the narrative situation?

Hanumān urges Rāma to accept Sugrīva’s honors and to enter the cave area, thereby confirming the kingly alliance and pleasing the vānaras.

Which character virtue is emphasized?

Respect and diplomatic wisdom—accepting honour appropriately and consolidating relationships for a righteous objective.