Shloka 10

महाभिषेकः

Sugriva’s Coronation and Angada’s Installation

Devanagari script

सुसमृद्धां गुहां रम्यां सुग्रीवो वानरर्षभः।।प्रविष्टो विधिवद्वीरः क्षिप्रं राज्येऽभिषिच्यताम्।

Transliteration

susamṛddhāṃ guhāṃ ramyāṃ sugrīvo vānararṣabhaḥ | praviṣṭo vidhivad vīraḥ kṣipraṃ rājye 'bhiṣicyatām || 4.26.10 ||

Translation

سوگریو—بندروں میں بیل کے مانند—اس دلکش اور خوشحال غار-نگری میں داخل ہو؛ اور اس بہادر کو شاستری رسموں کے مطابق فوراً راجیہ کے لیے ابھیشیک کر کے راجا مقرر کیا جائے۔

Word by Word

• सुसमृद्धाम्: very prosperous
• सुसमृद्धाम्: Karma (कर्म) (as qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु-समृद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (उपसर्गपूर्वक विशेषण): सु + समृद्धा; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (qualifies गुहाम्)

• गुहाम्: cave
• गुहाम्: Karma (कर्म) (of प्रविष्टः understood: entered)
• Type: Noun
• Root: गुहा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• रम्याम्: beautiful
• रम्याम्: Karma (कर्म) (as qualifier)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (qualifies गुहाम्)

• सुग्रीवः: Sugriva
• सुग्रीवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वानरर्षभः: bull among monkeys
• वानरर्षभः: Karta (कर्ता) (apposition to सुग्रीवः)
• Type: Noun
• Root: वानर-ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष): वानराणाम् ऋषभः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपाधि

• प्रविष्टः: having entered
• प्रविष्टः: Karta (कर्ता) (agrees with सुग्रीवः)
• Type: Verb
• Root: प्र + विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त past active participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि (having entered)

• विधिवत्: duly, according to rites
• विधिवत्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधिवत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (according to rule/ritual)

• वीरः: the hero
• वीरः: Karta (कर्ता) (apposition to सुग्रीवः)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपाधि/विशेषणवत्

• क्षिप्रम्: quickly, at once
• क्षिप्रम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्रम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

• राज्ये: in the kingdom
• राज्ये: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• अभिषिच्यताम्: let (him) be installed/consecrated
• अभिषिच्यताम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + सिच् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (let him be consecrated)

Context

'Let Sugriva enter the beautiful prosperous cavern (Kishkinda) and be installed by you as king with due rituals.'

Characters & Entities

• Sugrīva
• Kiṣkindhā (implied cave-city)
• Vānara ministers

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma of governance: rightful succession should be established promptly and ritually, preventing disorder after a ruler’s fall.

What is the narrative situation?

After Vālī’s death, the vānara leadership urges immediate installation of Sugrīva to restore legitimate rule in Kiṣkindhā.

Which character virtue is emphasized?

Administrative responsibility—placing public order above personal hesitation.