Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

ताराविलापः

Tārā’s Lament over Vāli

अवस्थां पश्चिमां पश्य पितुः पुत्र सुदारुणाम्।सम्प्रसक्तस्य वैरस्य गतोऽन्तः पापकर्मणा।।

avasthāṃ paścimāṃ paśya pituḥ putra sudāruṇām | samprasaktasya vairasya gato 'ntaḥ pāpakarmaṇā ||

اے بیٹے، اپنے والد کی اس خوفناک آخری حالت کو دیکھو؛ دشمنی کی وجہ سے وہ گناہ گارانہ عمل کے ذریعے اس انجام کو پہنچے۔

अवस्थाम्condition/state
अवस्थाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअवस्था (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
पश्चिमाम्final/last
पश्चिमाम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying अवस्थाम्)
पश्यsee
पश्य:
आज्ञार्थ-क्रिया (Imperative action)
TypeVerb
Root√पश्/√दृश् (धातु; पश्यति)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
पितुःof (your) father
पितुः:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पुत्रO son
पुत्र:
सम्बोधन (Sambodhana/Address)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
सुदारुणाम्most dreadful
सुदारुणाम्:
कर्म-विशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसुदारुण (प्रातिपदिक; सु-उपसर्ग)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying अवस्थाम्)
सम्प्रसक्तस्यof the prolonged/engaged (enmity)
सम्प्रसक्तस्य:
सम्बन्ध-विशेषण (Genitive qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्प्रसक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्-प्र-उपसर्ग + √सञ्ज्/√सज् (धातु) + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (qualifying वैरस्य)
वैरस्यof the enmity
वैरस्य:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
गतःhas gone/reached
गतः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeVerb
Rootगत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गम् (धातु) + क्त)
Formभूतकर्तरि कृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद (refers to पितुः)
अन्तःthe end
अन्तः:
कर्म (Karma/Goal reached)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पापकर्मणाdue to sinful action
पापकर्मणा:
हेतु (Hetu/Cause; Karaṇa)
TypeNoun
Rootपापकर्मन् (प्रातिपदिक; पाप + कर्मन्)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; हेतौ (cause)

'O son! you see the most terrific end of your father on whom enmity forced sinful deeds.

T
Tārā
A
Aṅgada
V
Vāli

FAQs

Unchecked enmity (vaira) can push a person into adharma; one must restrain hostility and act righteously to avoid ruinous consequences.

After Vāli is mortally wounded, Tārā addresses Aṅgada, urging him to look upon his father’s condition and understand the moral cause behind the tragedy.

Moral discernment and sobriety in crisis—Tārā frames grief through ethical causality, guiding Aṅgada toward mature understanding.