ताराविलापः
Tara’s Lament over Vāli
इषुणाऽभिहतं दृष्ट्वा वालिनं कुञ्जरोपमम्4.20.2।।वानरेन्द्र महेन्द्राभं शोकसन्तप्तमानसा।तारा तरुमिवोन्मूलं पर्यदेवयदातुरा4.20.3।।
iṣuṇā ’bhihataṃ dṛṣṭvā vālinam kuñjaropamam |
vānarendraṃ mahendrābhaṃ śokasantaptamānasā |
tārā tarum ivonmūlaṃ paryadevayad āturā ||
جب تارا نے دیکھا کہ وानروں کے راجا والی—ہاتھی کے مانند زورآور اور مہندر کی طرح درخشاں—تیر سے زخمی ہو کر جڑ سے اکھڑے درخت کی طرح گرا پڑا ہے، تو اس کا دل غم سے جھلس گیا؛ وہ بے قرار ہو کر بلند آواز سے نوحہ کرنے لگی۔
(Turning to Angada Tara said) 'O son, look at your father, a lover of dharma. See him, as it will be difficult to see him later, dear'.
It underscores the Ramayana’s realism about dharma and consequence: even the mighty fall, and grief is a natural, human (and here, vānarī) response—inviting restraint, reflection, and responsibility after tragedy.
Vāli has been struck by Rāma’s arrow and lies fallen; Tārā sees him and begins lamenting in anguish.
Tārā’s deep loyalty and conjugal devotion are foregrounded through her immediate, overwhelming grief.