Shloka 17

तारोपदेशः

Tara’s Counsel to Vali on Sugriva’s Roar and Rama’s Alliance

Devanagari script

अयोध्याधिपतेः पुत्रौ शूरौ समरदुर्जयौ।इक्ष्वाकूणां कुले जातौ प्रथितौ रामलक्ष्मणौ।।सुग्रीवप्रियकामार्थं प्राप्तौ तत्र दुरासदौ।

Transliteration

ayodhyādhipateḥ putrau śūrau samaradurjayau | ikṣvākūṇāṃ kule jātau prathitau rāmalakṣmaṇau || sugrīva-priya-kāmārthaṃ prāptau tatra durāsadau |

Translation

ایودھیا کے ادھیپتی کے دو فرزند، رام اور لکشمن—جو اِکشواکو کے کُل میں پیدا ہوئے—نامور، شجاع اور رَن میں ناقابلِ مغلوب ہیں۔ سُگریو کی پسندیدہ مراد پوری کرنے کے لیے وہ دونوں دشوار رسائی بھائی وہاں آ پہنچے ہیں۔

Word by Word

• अयोध्या-अधिपतेः: of the king of Ayodhya
• अयोध्या-अधिपतेः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अयोध्या (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः—अयोध्यायाः अधिपतिः (king of Ayodhya)

• पुत्रौ: two sons
• पुत्रौ: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचनम्

• शूरौ: heroic (two)
• शूरौ: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शूर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचनम्; विशेषणम्—पुत्रौ प्रति

• समर-दुर्जयौ: hard to defeat in war
• समर-दुर्जयौ: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समर (प्रातिपदिक) + दुर्जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचनम्; तत्पुरुषः—समरे दुर्जयौ (hard to conquer in battle)

• इक्ष्वाकूणाम्: of the Ikshvakus
• इक्ष्वाकूणाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इक्ष्वाकु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचनम्

• कुले: in the dynasty
• कुले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचनम्; अधिकरणे—"in the lineage"

• जातौ: born
• जातौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचनम्; "born (two)"

• प्रथितौ: renowned
• प्रथितौ: Visheshana (विशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्रथ् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचनम्; "renowned (two)"

• राम-लक्ष्मणौ: Rama and Lakshmana
• राम-लक्ष्मणौ: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक) + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः—रामश्च लक्ष्मणश्च

• सुग्रीव-प्रिय-काम-अर्थम्: for Sugriva's desired benefit (to please him)
• सुग्रीव-प्रिय-काम-अर्थम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: सुग्रीव (प्रातिपदिक) + प्रिय (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः—सुग्रीवस्य प्रियस्य कामस्य अर्थम् (for the purpose of pleasing Sugriva)

• प्राप्तौ: arrived
• प्राप्तौ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तः (PPP used actively), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचनम्; "arrived (two)"

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (there)

• दुरासदौ: unassailable
• दुरासदौ: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुरासद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचनम्; विशेषणम्—रामलक्ष्मणौ प्रति

Context

'Rama and Lakshmana, two heroic sons of the king of Ayodhya born of the Ikshvaku race, are invincible in war. They have come there to help Sugriva.

Characters & Entities

• Rāma
• Lakṣmaṇa
• Ayodhyā
• Ikṣvāku dynasty
• Sugrīva

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes recognizing righteous alliances and the moral weight of virtuous, duty-bound heroes; wise action begins with accurate appraisal of who has arrived and why.

What is the narrative situation?

Tārā informs Vāli that Rāma and Lakṣmaṇa have come in support of Sugrīva and are formidable warriors.

Which character virtue is emphasized?

Clear-sighted judgment (viveka) about power, intention, and rightful support.