Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

द्वादशः सर्गः — Rama’s Proof of Power, the First Duel, and the Identification Mark

Kishkindha Kanda, Sarga 12

जीवितान्तकरं घोरं सादृश्यात्तु विशङ्कितः।मूलघातो न नौ स्याद्धि द्वयोरपि कृतो मया4.12.33।।

jīvitānta-karaṁ ghoraṁ sādṛśyāt tu viśaṅkitaḥ |

mūla-ghāto na nau syād dhi dvayor api kṛto mayā || 4.12.33 ||

اس مشابہت کے سبب میں اندیشے میں پڑ گیا: کہیں ایسا نہ ہو کہ میرا ہولناک، جان کا خاتمہ کرنے والا وار دونوں میں سے کسی ایک کو لگ کر ہمارے مقصد کی جڑ ہی کاٹ دے اور دونوں کا بھلا بگاڑ دے۔

jīvita-anta-karamlife-ending (deadly)
jīvita-anta-karam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootjīvita (प्रातिपदिक) + anta (प्रातिपदिक) + kara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (उपपद/षष्ठीभावः: ‘जीवितस्य अन्तं करोति’), नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; (अध्याहृतं ‘कर्म’/‘कृत्यम्’) इति विशेषणम्
ghoramterrible
ghoram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootghora (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; पूर्वपदस्य सहविशेषणम्
sādṛśyātfrom similarity/due to resemblance
sādṛśyāt:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootsādṛśya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्ययम् (but/indeed)
viśaṅkitaḥdoubtful/suspicious
viśaṅkitaḥ:
Karta (कर्ता/Subject; implied)
TypeAdjective
Rootvi + śaṅk (धातु) + ta (क्त-प्रत्यय)
Formकृदन्तः—क्त, पुल्लिङ्गे, प्रथमा-एकवचनम्; ‘अहम्’ (अध्याहृत) इति विशेषणम्
mūla-ghātaḥa root-strike/fatal blow
mūla-ghātaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmūla (प्रातिपदिक) + ghāta (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी: ‘मूलस्य घातः’), पुल्लिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/Negator)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम्
nauof us two
nau:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), द्विवचनम् (dual)
syātwould be/might occur
syāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formविधिलिङ्-लकारः (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्
hiindeed/for
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formहेतुसूचक/निश्चयार्थक-अव्ययम् (indeed/for)
dvayoḥof both (two)
dvayoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootdvi (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्याशब्दः, षष्ठी-विभक्तिः, द्विवचनार्थे (genitive dual form)
apialso/even
api:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार-अव्ययम् (also/even)
kṛtaḥdone/committed
kṛtaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + ta (क्त-प्रत्यय)
Formकृदन्तः—क्त (past passive participle), पुल्लिङ्गे, प्रथमा-एकवचनम्; ‘मूलघातः’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
mayāby me
mayā:
Karta (कर्ता/Agent; with PPP)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

'I was doubtful because of your similar appearance. I thought that I should not strike at the very root of the interests of both of us. Therefore, I did not release the terrific and deadly arrow.

R
Rāma
S
Sugrīva
V
Vālī

FAQs

Dharma includes foresight: an act meant to help must not become a ‘root-strike’ that destroys the shared righteous objective through error.

Rāma explains his fear that a mistaken shot could kill Sugrīva and thereby sabotage their alliance and purpose.

Strategic wisdom—protecting the long-term good over impulsive action.