Shloka 6

Devanagari script

शोकार्तस्यापि मे पम्पा शोभते चित्रकानना।व्यवकीर्णा बहुविधैः पुष्पैश्शीतोदका शिवा।।।।

Transliteration

śokārtasyāpi me pampā śobhate citrakānanā | vyavakīrṇā bahuvidhaiḥ puṣpaiḥ śītodakā śivā ||

Translation

اگرچہ میں غم سے نڈھال ہوں، پھر بھی پمپا مجھے حسین دکھائی دیتی ہے—عجیب و دلکش جنگلوں سے آراستہ، طرح طرح کے پھولوں سے بکھری ہوئی، ٹھنڈے پانی والی اور مبارک و مسعود۔

Word by Word

• शोकार्तस्य: of (me) grief-stricken
• शोकार्तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: शोक + आर्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (शोकेन आर्तः); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; genitive with मे (‘of me who is grief-stricken’); Masculine, Genitive, Singular

• अपि: even/though
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपवादार्थक अव्यय; particle ‘even/also/though’

• मे: to me/of me
• मे: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग-प्रयोगे, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Pronoun, Genitive, Singular

• पम्पा: Pampa (lake)
• पम्पा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पम्पा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Nominative, Singular

• शोभते: appears beautiful
• शोभते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शुभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; Present 3rd person singular

• चित्रकानना: with wondrous forests
• चित्रकानना: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चित्र + कानन (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (चित्रं काननं यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; adjective qualifying पम्पा; Feminine, Nominative, Singular

• व्यवकीर्णा: scattered/strewn
• व्यवकीर्णा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + अव + कीर्ण (प्रातिपदिक; कृ-धातोः क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) ‘विक्षिप्ता/प्रकीर्णा’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Nominative, Singular

• बहुविधैः: with many kinds of
• बहुविधैः: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: बहुविध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; adjective qualifying पुष्पैः; Masculine, Instrumental, Plural

• पुष्पैः: flowers
• पुष्पैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; instrumental of means; Neuter, Instrumental, Plural

• शीतोदका: with cool water
• शीतोदका: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शीत + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (शीतम् उदकं यस्याः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Nominative, Singular

• शिवा: auspicious/pleasant
• शिवा: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Feminine, Nominative, Singular

Context

Though stricken with grief, I feel so delighted to see the auspicious Pampa with its wonderful forest and cool water scattered with flowers.

Characters & Entities

• Rama
• Lakshmana
• Pampa (lake/region)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Balanced perception under suffering: dharma includes maintaining clarity—recognizing auspiciousness and beauty even while grieving, without letting sorrow erase truth.

What is the narrative situation?

At Pampa, Rama begins describing the landscape in spring; despite grief over Sita, he notes the lake’s auspicious beauty.

Which character virtue is emphasized?

Sattva (inner steadiness) and mindful appreciation—grief is present, but awareness remains lucid and grounded.