Valmiki Ramayana 1.74.2: Bala Kanda, Sarga 74, Shloka 2

परशुरामप्रादुर्भावः

The Appearance of Parasurama on the Return from Mithila

Devanagari script

विश्वामित्रे गते राजा वैदेहं मिथिलाधिपम् ।आपृष्ट्वाऽथ जगामाशु राजा दशरथ: पुरीम्।।।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 1.74.2

Transliteration

viśvāmitre gate rājā vaidehaṃ mithilādhipam | āpṛṣṭvā ’tha jagāmāśu rājā daśarathaḥ purīm ||

Translation

وشوامتر کے روانہ ہو جانے کے بعد، راجا دشرتھ نے—جو اپنی رعایا کے لیے مسرت کا سبب تھا—ویدیہ جنک، متھلا کے ادھیپتی، سے رخصت لی اور تیزی سے اپنی نگری ایودھیا کی طرف روانہ ہوا۔

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विश्वामित्रे: when Viśvāmitra
• विश्वामित्रे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (locative absolute)

• गते: having departed
• गते: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त, PPP); पुंलिङ्ग/नपुंसक, सप्तमी, एकवचन; agreeing with viśvāmitre (locative absolute)

• राजा: the king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• वैदेहम्: Vaideha (Janaka)
• वैदेहम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वैदेह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (Janaka)

• मिथिलाधिपम्: lord of Mithilā
• मिथिलाधिपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मिथिला + अधिप (प्रातिपदिक); समासः
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (मिथिलायाः अधिपः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (apposition to vaideham)

• आपृष्ट्वा: having taken leave
• आपृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ+पृच्छ् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; ‘having taken leave’

• अथ: then
• अथ: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: काल-अव्यय; then

• जगाम: went
• जगाम: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; 3rd person singular

• आशु: quickly
• आशु: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• राजा: king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular (Daśaratha)

• दशरथः: Daśaratha
• दशरथः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दशरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular (apposition)

• पुरीम्: to the city (Ayodhyā)
• पुरीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (destination)

Context

To these words of king Dasaratha the great ascetic Vasishta replied in a gentle voice, "I shall tell you the consequences Listen!".

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Daśaratha
• Janaka (Vaideha)
• Mithilā
• Ayodhyā

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Maryādā (propriety): the king follows proper etiquette by formally taking leave of his host-king before departing, reflecting disciplined conduct and respect.

What is the narrative situation?

After the wedding events and with Viśvāmitra’s departure, Daśaratha respectfully bids farewell to Janaka and begins the return journey to Ayodhyā.

Which character virtue is emphasized?

Daśaratha’s courtesy and kingly decorum—acting in accordance with social and royal dharma.