Ramayana — Bala Kanda, Sarga 50, Shloka 5

यज्ञवाटप्रवेशः जनक-विश्वामित्रसंवादश्च

Arrival at the Sacrificial Ground and Janaka’s Reception

Devanagari script

रामस्य वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो महामुनि:।निवेशमकरोद्देशे विविक्ते सलिलायुते।।1.50.5।।

Transliteration

rāmasya vacanaṁ śrutvā viśvāmitro mahāmuniḥ | niveśam akarod deśe vivikte salilāyute || 1.50.5 ||

Translation

رام کے کلام کو سن کر مہامنی وشوامتر نے ایک ویران اور پُرآب مقام میں ان کا پڑاؤ قائم کر دیا۔

Word by Word

• रामस्य: of Rama
• रामस्य: Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन

• वचनम्: words/speech
• वचनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable verbal), पूर्वकाल (prior action): 'having heard'

• विश्वामित्रः: Viśvāmitra
• विश्वामित्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्वामित्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन

• महामुनिः: the great sage
• महामुनिः: Apposition (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महामुनि (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास: महान् मुनिः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विश्वामित्रस्य विशेषणम्

• निवेशम्: encampment
• निवेशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: निवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• अकरोत्: made/arranged
• अकरोत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• देशे: in a place
• देशे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• विविक्ते: secluded
• विविक्ते: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विविक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; विशेषणम् देशे

• सलिलायुते: provided with water
• सलिलायुते: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सलिल (प्रातिपदिक) + आयुत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास: सलिलेन आयुतः (युक्तः) इति; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् देशे

Context

Hearing the words of the magnanimous Janaka, Viswamitra presented them to him saying that they were the illustrious sons of Dasaratha.

Characters & Entities

• Rāma
• Viśvāmitra

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Responsible leadership and care for dependents: choosing a safe, calm, and well-provisioned place reflects dharmic foresight.

What is the narrative situation?

After Rāma’s observation about the crowded area, Viśvāmitra selects a suitable campsite.

Which character virtue is emphasized?

Viśvāmitra’s prudence and discipline: he responds promptly and arranges a proper, peaceful stay.