Valmiki Ramayana 1.21.7 — Bala Kanda, Sarga 21, Shloka 7

बालकाण्डे एकविंशः सर्गः

Daśaratha’s Promise, Vasiṣṭha’s Counsel, and Viśvāmitra’s Weapon-Lore

Devanagari script

त्रिषु लोकेषु विख्यातो धर्मात्मा इति राघव।स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व नाधर्मं वोढुमर्हसि।।।।

Transliteration

triṣu lokeṣu vikhyāto dharmātmā iti rāghava |

svadharmaṃ pratipadyasva nādharmaṃ voḍhum arhasi ||

Translation

اے رाघو (دشرتھ)! تینوں لوکوں میں تم ‘دھرم آتما’ یعنی راست باز کے نام سے مشہور ہو۔ اپنے سْوَدھرم پر قائم رہو؛ ادھرم کو اٹھانا یا اختیار کرنا تمہارے لیے شایانِ شان نہیں۔

Word by Word

• त्रिषु: in three
• त्रिषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषणम्

• लोकेषु: worlds
• लोकेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

• विख्यातः: renowned
• विख्यातः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वि+ख्या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'renowned'

• धर्मात्मा: righteous-souled
• धर्मात्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धर्म-आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीह्यर्थे विशेषणवत् (one whose nature is dharma)

• इति: thus/so (called)
• इति: Sambandha (उद्धरण-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक

• राघव: O Rāghava
• राघव: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• स्वधर्मम्: your own duty
• स्वधर्मम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व-धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रतिपद्यस्व: undertake/observe
• प्रतिपद्यस्व: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति+पद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• न: not
• न: Sambandha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• अधर्मम्: unrighteousness
• अधर्मम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अधर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वोढुम्: to bear/endure
• वोढुम्: Prayojana (प्रयोजन/तुमर्थ)
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); 'to bear/endure'

• अर्हसि: you ought/are fit
• अर्हसि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Context

O Dasaratha! you are reputed in the three worlds as righteous-minded. Do your ownduty. Do not follow an unjust act which is unworthy of respect.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Daśaratha (Rāghava)
• dharma
• adharma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

A ruler must uphold svadharma—his rightful duty and moral order—and must not compromise with adharma even under pressure.

What is the narrative situation?

Daśaratha hesitates to send young Rāma with Viśvāmitra; Vasiṣṭha reminds him of his reputation for righteousness and urges him to act according to dharma.

Which character virtue is emphasized?

Daśaratha’s expected virtue is dhārmikatā (righteous integrity): aligning action with duty and public moral responsibility.