Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 8, Shloka 10

मन्थराकैकेयीसंवादः — Mantharā’s Counsel to Kaikeyī

Ayodhyā’s Succession Alarm

प्राप्तां सुमहतीं प्रीतिं प्रतीतां तां हतद्विषम्।उपस्थास्यसि कौसल्यां दासीव त्त्वं कृताञ्जलिः।।2.8.10।।

prāptāṃ sumahatīṃ prītiṃ pratītāṃ tāṃ hatadviṣam | upasthāsyasi kausalyāṃ dāsī iva tvaṃ kṛtāñjaliḥ || 2.8.10 ||

تمہیں کوسلیا کی خدمت کرنی پڑے گی—جو نامور ہے، اب مسرور ہے اور جس کے دشمن دب چکے ہیں—تم ہاتھ جوڑے ایک داسی کی طرح اس کے سامنے کھڑی رہو گی۔

प्राप्ताम्attained
प्राप्ताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्राप्त (कृदन्त; √आप् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘obtained/attained’
सुमहतीम्very great
सुमहतीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
प्रीतिम्joy, delight
प्रीतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रतीताम्renowned, well-known
प्रतीताम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रतीत (कृदन्त; √इ धातु with प्रति-)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), ‘well-known/recognized’
ताम्that (her)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
हतद्विषम्with enemies destroyed
हतद्विषम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootहत + द्विष् (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्विषां हताः यस्याः सा) ‘whose enemies are slain’
उपस्थास्यसिyou will attend/serve
उपस्थास्यसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-स्था (√स्था धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कौसल्याम्Kausalya
कौसल्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकौसल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म
दासीa maidservant
दासी:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootदासी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपमान (comparand)
इवlike, as
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (particle of comparison)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कृताञ्जलिःwith folded palms
कृताञ्जलिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत + अञ्जलि (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्वितीया-तत्पुरुष (अञ्जलिं कृतः) ‘with folded hands’

With folded palms like an attendant, you will have to serve that renowned Kausalya who is greatlly delighted by getting rid of her enemies.

M
Manthara
K
Kaikeyi
K
Kausalya

FAQs

It illustrates how adharma operates through fear and humiliation: Mantharā tries to replace truth with insecurity, pushing Kaikeyi toward unrighteous action.

Mantharā paints a degrading future for Kaikeyi if Rama is crowned, aiming to provoke her into opposing the coronation.

The targeted virtue is equanimity and discernment (viveka); Kaikeyi is pressured to abandon calm judgment.