Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

दशरथस्य अन्त्येष्टि

विधानम् — Dasaratha’s Funeral Rites and Ayodhya’s Mourning

ये त्वग्नयो नरेन्द्रेस्य चाग्न्यगाराद्बहिष्कृताः।ऋत्विग्भिर्याजकैश्चैव ते आह्रियन्त यथाविधि।।2.76.13।।

ye tv agnayo narendrasya cāgnyagārād bahiṣkṛtāḥ | ṛtvigbhir yājakaiś caiva te āhriyanta yathā-vidhi || 2.76.13 ||

بادشاہ کے مقدّس اگنی، جو اگنی گار سے باہر نکالے گئے تھے، رِتوِجوں اور یاجک خادموں نے شاستر کے مطابق انہیں لا کر ٹھیک طرح سنبھالا اور قائم کیا۔

येwhich/those that
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विशेषार्थक
अग्नयःfires
अग्नयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नरेन्द्रस्यof the king
नरेन्द्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनरेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formसमास: नराणाम् इन्द्रः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
अग्न्यगारात्from the fire-sanctuary
अग्न्यगारात्:
Apādāna (अपादानम्)
TypeNoun
Rootअग्न्यगार (प्रातिपदिक)
Formसमास: अग्नेः आगारम् (षष्ठी-तत्पुरुष); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन
बहिष्कृताःput outside/removed
बहिष्कृताः:
Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबहिस् (अव्यय) + √कृ (धातु) → बहिष्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अग्नयः इति विशेषण
ऋत्विग्भिःby priests
ऋत्विग्भिः:
Karaṇa (करणम्)
TypeNoun
Rootऋत्विज् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
याजकैःby sacrificial attendants
याजकैः:
Karaṇa (करणम्)
TypeNoun
Rootयाजक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
एवindeed/just
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
तेthey (those fires)
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अग्नयः इत्यस्य निर्देश
आह्रियन्तwere brought/removed
आह्रियन्त:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√हृ (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/भावे: ‘were brought/withdrawn’
यथा-विधिaccording to the prescribed rite
यथा-विधि:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय) + विधि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव: यथाविधि = विधिना यथा (adverb: ‘according to rule’)

The sacrificial fire of the king has been put outside the fire-sanctuary in accordance with the ritual precepts and were withdrawn by the attendants and priests well-versed in Vedic lore.

K
King Daśaratha (narendra, implied)
S
Sacred fires (agni)
A
Agnyagāra (fire-sanctuary)
Ṛtvij (priests)
Y
Yājaka (ritual attendants)

FAQs

Dharma includes fidelity to prescribed sacred procedures; orderly ritual action expresses satya as exactness and integrity in communal religious duty.

Ritual personnel prepare the king’s sacred fires for the funeral rites by moving them from the fire-sanctuary according to rule.

Collective discipline and reverence: priests and attendants uphold tradition through careful, rule-bound conduct.