Valmiki Ramayana 2.68.9 — Ayodhya Kanda, Sarga 68, Shloka 9

दूतप्रेषणम् — Dispatch of Messengers to Kekaya

Bharata’s Recall

Devanagari script

कौशेयानि च वस्त्राणि भूषणानि वराणि च।क्षिप्रमादय राज्ञश्च भरतस्य च गच्छत।।2.68.9।।

Transliteration

kauśeyāni ca vastrāṇi bhūṣaṇāni varāṇi ca | kṣipram ādāya rājñaś ca bharatasya ca gacchata || 2.68.9 ||

Translation

ریشمی لباس اور بہترین زیورات بھی، اور عمدہ تحفے بھی لے لو؛ بادشاہ کے لیے اور بھرت کے لیے—اور فوراً روانہ ہو جاؤ۔

Word by Word

• कौशेयानि: silken
• कौशेयानि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कौशेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (to garments)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक

• वस्त्राणि: garments
• वस्त्राणि: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• भूषणानि: ornaments
• भूषणानि: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: भूषण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• वराणि: excellent/precious
• वराणि: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्रम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• आदाय: having taken
• आदाय: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: आ + दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund)

• राज्ञः: of the king
• राज्ञः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक

• भरतस्य: of Bharata
• भरतस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक

• गच्छत: go
• गच्छत: Vidhi (विधि/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

Context

Take with you silk garments and precious ornaments for the king of Kekaya and Bharata and depart at once.

Characters & Entities

• Bharata
• King of Kekaya (implied by 'rājñaḥ' in this context)
• ornaments

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in statecraft includes proper protocol and respectful diplomacy; gifts maintain honor and smooth relations while urgent affairs unfold.

What is the narrative situation?

Vasiṣṭha equips the envoys with suitable gifts for Bharata and the Kekaya king as they depart to fetch Bharata.

Which character virtue is emphasized?

Foresight and propriety—acting with courtesy even amid crisis.