एकोनषष्ठितमः सर्गः (Sarga 59): सुमन्त्रवाक्यं, अयोध्याविषादः, दाशरथिशोकसागरः
इति विलपति पार्थिवे प्रणष्टे करुणतरं द्विगुणं च रामहेतोः।वचनमनुनिशम्य तस्य देवी भयमगमत्पुनरेव राममाता।।2.59.38।।
iti vilapati pārthive praṇaṣṭe karuṇataraṁ dviguṇaṁ ca rāmahetoḥ | vacanam anuniśamya tasya devī bhayam agamat punar eva rāmamātā || 2.59.38 ||
جب بادشاہ نوحہ کرتے کرتے بےہوش ہو گیا—رام کے سبب اس کا غم اور بھی دردناک اور دوچند ہو گیا—تو رام کی ماں، ملکہ، اس کی باتیں سن کر پھر سے خوف میں مبتلا ہو گئی۔
There along with Guha I waited for (three) days that Rama might call me back.
The verse reflects dharma’s relational dimension: when righteous order is disturbed, suffering spreads through the family; compassion and responsibility for others’ wellbeing are central to dharma, not merely formal adherence to vows.
Daśaratha faints after lamenting; Kauśalyā, hearing and seeing his condition, becomes fearful again—anticipating further calamity.
Kauśalyā’s sensitivity and concern are emphasized—her immediate fear arises from care for both Daśaratha and Rāma amid unfolding tragedy.