Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 59, Shloka 33

एकोनषष्ठितमः सर्गः (Sarga 59): सुमन्त्रवाक्यं, अयोध्याविषादः, दाशरथिशोकसागरः

रामशोकमहाभोगस्सीताविरहपारगः।श्वसितोर्मि महावर्तो बाष्पफेनजालाविलः।।2.59.33।।बाहुविक्षेपमीनौघो विक्रन्दित महास्वनः।प्रकीर्णकेशशैवालः कैकेयीबडबामुखः।।2.59.34।।ममाश्रुवेगप्रभवः कुब्जावाक्यमहाग्रहः।वरवेलो नृशंसाया रामप्रव्राजनायतः।।2.59.35।।यस्मिन्बत निमग्नोऽहं कौसल्ये राघवं विना।दुस्तरो जीवता देवि मयाऽयं शोकसागरः।।2.59.36।।

rāmaśoka-mahābhogaḥ sītā-viraha-pāragaḥ | śvasitormi mahāvarto bāṣpha-phena-jalāvilaḥ || 2.59.33 ||

یہ غم کا سمندر—رام کے فراق کی وسیع گہرائی لیے ہوئے—اور اس کا پار سیتا کی جدائی ہے۔ اس کی موجیں اور بھنور میری آہیں ہیں، اور اس کا پانی آنسوؤں کے کف سے گدلا اور متلاطم ہے۔

रामशोकमहाभोगःhaving Rama-sorrow as vast expanse
रामशोकमहाभोगः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeNoun
Rootrāma + śoka + mahā + bhoga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga prathamā ekavacana; बहुव्रीहि—"रामशोकः महाभोगः यस्य" (whose great expanse is Rama-sorrow) describing शोकसागरः
सीताविरहपारगःhaving Sita-separation as the far shore
सीताविरहपारगः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeNoun
Rootsītā + viraha + pāra + ga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga prathamā ekavacana; बहुव्रीहि—"सीताविरहः पारः यस्य" (whose far shore is separation from Sita)
श्वसितोर्मिमहावर्तःhaving sigh-waves and great whirlpools
श्वसितोर्मिमहावर्तः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeNoun
Rootśvasita + ūrmi + mahā + varta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga prathamā ekavacana; बहुव्रीहि—"श्वसितम् ऊर्मिः, महावर्तः यस्य" (whose waves/whirlpools are sighs)
बाष्पफेनजालाविलःturbid with tear-foam
बाष्पफेनजालाविलः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeNoun
Rootbāṣpa + phena + jāla + āvila (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga prathamā ekavacana; बहुव्रीहि—"बाष्पः फेनजालम्, तेन आविलः यस्य" (turbid with tear-foam masses)

Though I wish I cannot see Rama together with Lakshmana. Indeed this is very unfortunate. Lamenting thus, king Dasaratha of great reknown fell on the bed, unconscious.

R
Rāma
S
Sītā
K
Kauśalyā

FAQs

The verse implicitly warns that adharma in decision-making (misused power, unjust demands) produces a ‘flood’ of suffering; dharma requires foresight and restraint so that promises and authority do not become instruments of harm.

Daśaratha describes his overwhelming despair after Rāma’s exile, using an extended metaphor of a sea he is drowning in.

Daśaratha’s deep attachment and emotional honesty are foregrounded, while also revealing the tragic cost of earlier commitments made without adequate discernment.