Shloka 16

आम्रं छित्वा कुठारेण निम्बं परिचरेत्तु यः।

यश्चैनं पयसा सिञ्चेन्नैवास्य मधुरो भवेत्।।2.35.16।।

āmraṃ chitvā kuṭhāreṇa nimbaṃ paricarettu yaḥ |

yaś cainaṃ payasā siñcet naivāsya madhuro bhavet ||2.35.16||

جو شخص کلہاڑی سے آم کا درخت کاٹ کر اس کی جگہ نیم کی پرورش کرے—اور اگر وہ اسے دودھ سے بھی سینچے—تو بھی وہ کبھی میٹھا نہیں ہو سکتا۔

आम्रम्a mango tree
आम्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआम्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
छित्वाhaving cut
छित्वा:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootछिद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having cut/severed’
कुठारेणwith an axe
कुठारेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकुठार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
निम्बम्a nimba (neem) tree
निम्बम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिम्ब (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
परिचरेत्would tend/serve
परिचरेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
तुbut/indeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ (adversative/emphatic)
यःwhoever
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
यःand whoever
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
एनम्this (tree)
एनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
पयसाwith milk
पयसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
सिञ्चेत्would sprinkle/water
सिञ्चेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसिच् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
not
:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
एवindeed/at all
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic/only)
अस्यof it/for it
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine/Generic), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
मधुरःsweet
मधुरः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्ता-समानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

Your nature corresponds to your mother's, so I think. 'Honey will not flow from a nimba tree' is a well-known saying in this world.

S
Sumantra
K
Kaikeyi

FAQs

Outer acts cannot transform inner nature without genuine moral reform; dharma is rooted in character (svabhāva), not in superficial displays or pampering.

Sumantra uses a sharp proverb to argue that Kaikeyi’s conduct reveals an ingrained disposition that cannot be ‘sweetened’ by external measures.

Discernment (viveka): Sumantra distinguishes between appearance and inherent moral quality.