Shloka 9

पम्पादर्शनम्

Vision of Lake Pampā and the Turn toward Sugrīva

Devanagari script

एवं ब्रुवाणं तं धीरं रामं सौमित्रिरब्रवीत्।।3.75.9।।गच्छावस्त्वरितं तत्र ममापि त्वरते मनः।

Transliteration

evaṃ bruvāṇaṃ taṃ dhīraṃ rāmaṃ saumitrir abravīt || 3.75.9 ||

gacchāvas tvaritaṃ tatra mamāpi tvarate manaḥ |

Translation

جب وہ ثابت قدم رام یوں کہہ رہے تھے تو سومِتری (لکشمن) نے عرض کیا: “چلو، وہاں جلدی چلیں؛ میرا دل بھی عجلت پر آمادہ ہے۔”

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)

• ब्रुवाणम्: speaking
• ब्रुवाणम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifies रामम्)

• तम्: that
• तम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• धीरम्: steadfast
• धीरम्: कर्म-विशेषण (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifies रामम्)

• रामम्: Rāma
• रामम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; संज्ञा

• सौमित्रिः: Saumitrī (Lakṣmaṇa)
• सौमित्रिः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सौमित्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; संज्ञा (Lakṣmaṇa)

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• गच्छावः: let us two go
• गच्छावः: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), द्विवचन; परस्मैपद; (आत्मानौ सहितौ) 'let us two go'

• त्वरितम्: quickly
• त्वरितम्: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रिया-विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्वरित (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial accusative)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: स्थानवाचक-अव्यय (locative adverb)

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (also/even)

• त्वरते: hurries
• त्वरते: क्रिया (Kriyā/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √त्वर् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• मनः: mind
• मनः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Context

We have got rid of inauspicious time and good days have come. Therefore, I feel truly happy. Good fortune will appear (now), O Lakshmana, O tiger among men !

Characters & Entities

• Lakshmana (Saumitri)
• Rama

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It highlights sevā and loyalty as Dharma: Lakshmana aligns his will with Rama’s righteous mission, offering prompt support without hesitation.

What is the narrative situation?

Lakshmana responds to Rama’s plan and urgency, agreeing to proceed swiftly toward Sugriva.

Which character virtue is emphasized?

Lakshmana’s unwavering brotherly devotion and readiness to act in support of Dharma.