Shloka 19

शबरी-आश्रम-प्रवेशः

Rama and Lakshmana at Sabari’s Hermitage

Devanagari script

दनोस्सकाशात्तत्त्वेन प्रभावं ते महात्मनः।श्रुतं प्रत्यक्षमिच्छामि सन्द्रष्टुं यदि मन्यसे।।।।

Transliteration

danoḥ sakāśāt tattvena prabhāvaṃ te mahātmanaḥ | śrutaṃ pratyakṣam icchāmi sandraṣṭuṃ yadi manyase ||

Translation

اے عظیم النفس، میں نے دَنو سے حقیقتاً تمہاری روحانی قدرت کا حال سنا ہے؛ اگر تم مناسب سمجھو تو میں اسے اپنی آنکھوں سے براہِ راست دیکھنا چاہتا ہوں۔

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: etad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तु: then/indeed
• तु: निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• वचनम्: speech/words
• वचनम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: vacana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वक्रिया (Pūrvakriyā)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• रामवक्त्रात्: from Rama’s mouth
• रामवक्त्रात्: अपादान (Apādāna)
• Type: Noun
• Root: rāma-vaktra (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: रामस्य वक्त्रम्), नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

• विनिस्सृतम्: uttered/issued forth
• विनिस्सृतम्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: वि-नि-√सृ (धातु) + kta (क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (agreeing with वचनम्)

• शबरी: Shabari
• शबरी: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: śabarī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दर्शयामास: showed/began to show
• दर्शयामास: क्रिया (Kriyā)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) (णिच् causative)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative)

• तौ: those two
• तौ: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन

• उभौ: both
• उभौ: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: ubha (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; विशेषण (agreeing with तौ)

• तत्: that
• तत्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (agreeing with वनम्)

• वनम्: forest/grove
• वनम्: कर्म (Karma)
• Type: Noun
• Root: vana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• महत्: great
• महत्: विशेषण (Viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: mahat (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (agreeing with वनम्)

Context

Observing the trees loaded with honey-sweet fruits on the mountain, Rama and Lakshmana went to see Sugriva.

Characters & Entities

• Rama
• Śabarī
• Danu

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Truth-seeking with humility: Rama asks for direct understanding while respecting consent, aligning inquiry with satya and restraint.

What is the narrative situation?

Rama tells Śabarī he has heard of her power/attainment (via Danu) and asks to witness it.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s respectful inquiry and commitment to सत्य (satya)—seeking firsthand clarity rather than mere hearsay.